สหรัฐฯ ทุ่ม 400 ล้านดอลลาร์ ปั้นเหมืองสแกนเดียมออสเตรเลีย

รัฐบาลสหรัฐฯ เตรียมสนับสนุนเงินกู้แบบมีเงื่อนไขมูลค่า 400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ให้แก่ซันไรส์ เอนเนอร์จี เมทัลส์ (Sunrise Energy Metals) บริษัทของออสเตรเลีย เพื่อพัฒนาเหมืองแร่สแกนเดียม เป็นความเคลื่อนไหวที่ต้องการขยายห่วงโซ่อุปทาน แร่ธาตุสำคัญ ซึ่งปัจจุบันกระจุกตัวอยู่ที่จีน ให้ครอบคลุมประเทศพันธมิตรมากขึ้น

Financial Times (FT) รายงานว่า สำนักงานทุนเชิงยุทธศาสตร์ (Office of Strategic Capital) ภายใต้กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ จะเป็นผู้จัดสรรเงินทุนให้กับโครงการเหมืองสแกนเดียมไซเออร์สตัน (Syerston Scandium Project) ซึ่งตั้งอยู่ใกล้เมืองพาร์กส์ ทางตะวันตกของรัฐนิวเซาท์เวลส์ โดยเงินกู้นี้มีเงื่อนไขว่าต้องผ่านข้อกำหนดด้านกฎหมายและเทคนิคก่อน และฝ่ายสหรัฐฯ จะได้รับสิทธิ์เสนอซื้อผลผลิตจากเหมืองก่อนรายอื่น

อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงเงินกู้แบบมีเงื่อนไขนี้ไม่ได้หมายความว่าจะมีการเบิกจ่ายเงินทุนหรือเริ่มการผลิตทันที เพราะยังต้องผ่านขั้นตอนต่อไป เช่น การปิดดีลทางการเงิน รวมถึงการตรวจสอบด้านกฎหมายและเทคนิคอีกครั้ง

สแกนเดียมเป็น โลหะเชิงยุทธศาสตร์ ที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงและลดน้ำหนักของโลหะผสมอะลูมิเนียม ถูกนำไปใช้ในอุตสาหกรรมการบินอวกาศ กลาโหม และยานยนต์ รวมถึงกลุ่มเซมิคอนดักเตอร์สำหรับการสื่อสารและคอมพิวติ้งด้วย

ซันไรส์ เอนเนอร์จี เมทัลส์ นำเสนอโครงการไซเออร์สตันว่าเป็นแหล่งผลิตสแกนเดียมต้นทุนต่ำและระยะยาวที่จะป้อนตลาดฝั่งตะวันตกได้ โดยบริษัทตั้งเป้าจัดหาโลหะบริสุทธิ์ป้อนอุตสาหกรรมพลังงาน กลาโหม การขนส่ง และคอมพิวติ้ง

การสนับสนุนครั้งนี้เป็นส่วนต่อขยายของ กรอบความร่วมมือด้านแร่ธาตุสำคัญและแร่หายาก ที่สหรัฐฯ และออสเตรเลียลงนามร่วมกันเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2025 โดยสำนักนายกรัฐมนตรีออสเตรเลียระบุในขณะนั้นว่า ทั้งสองประเทศจะลงทุนฝ่ายละอย่างน้อย 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในโครงการแร่ธาตุสำคัญที่แต่ละฝ่ายให้ความสำคัญ ภายในระยะเวลา 6 เดือน

ทำเนียบขาวระบุว่า ภายใต้กรอบความร่วมมือเดียวกันนี้ รัฐบาลทั้งสองประเทศวางแผนอัดฉีดเงินมากกว่า 3,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เข้าสู่โครงการแร่ธาตุสำคัญภายใน 6 เดือน สะท้อนแนวคิดที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การพัฒนาเหมืองแห่งเดียว แต่เป็นการปรับโครงสร้างแหล่งจัดหาแร่ธาตุสำคัญให้เน้นพันธมิตรเป็นศูนย์กลาง

ข้อมูลจากทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุว่า จีนครองสัดส่วนการถลุงแร่หายากทั่วโลกถึง 91% ในปี 2024 ขณะที่สัดส่วนการผลิตแม่เหล็กถาวรอยู่ที่ 94%

แม่เหล็กถาวรจากแร่หายากถูกนำไปใช้ในรถยนต์ไฟฟ้า กังหันลม มอเตอร์อุตสาหกรรม ศูนย์ข้อมูล AI การแพทย์ การบินอวกาศ และกลาโหม การที่การถลุงแร่และการผลิตแม่เหล็กถาวรกระจุกตัวอยู่ในบางประเทศ ทำให้การกระจายความเสี่ยงไม่ใช่แค่เรื่องแหล่งวัตถุดิบ แต่รวมถึงขั้นตอนการแปรรูปด้วย กลายเป็นโจทย์สำคัญของนโยบายห่วงโซ่อุปทาน

FT รายงานว่า หลังการประกาศดังกล่าว ราคาหุ้นของซันไรส์ เอนเนอร์จี เมทัลส์ ปรับตัวขึ้น 18% ส่งผลให้มูลค่าบริษัทพุ่งแตะ 3,200 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย หรือประมาณ 2,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

สื่อท้องถิ่นออสเตรเลียรายงานมูลค่าดีลนี้อยู่ในช่วง 560-566 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย ซึ่งคาดว่าเป็นการแปลงมูลค่า 400 ล้านดอลลาร์สหรัฐเป็นดอลลาร์ออสเตรเลีย แต่ไม่มีการระบุอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้คำนวณ

รัฐบาลรัฐนิวเซาท์เวลส์ระบุว่า โครงการไซเออร์สตันมีกำหนดเริ่มก่อสร้างในช่วงครึ่งหลังของปี 2026 และเริ่มการผลิตในช่วงกลางปี 2028 ส่วนการขยายกำลังการผลิตจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่นั้น ต้องรอการยืนยันหลังผ่านขั้นตอนปิดดีลทางการเงินและการตรวจสอบ โดยดูจากความคืบหน้าการผลิตจริงในปี 2028