โปแลนด์จ่อพิจารณา ‘แบนคริปโตทั้งประเทศ’ ปมดีเบตกฎระเบียบสินทรัพย์ดิจิทัลเดือดยุโรป

โปแลนด์จ่อพิจารณา ‘แบนคริปโตทั้งประเทศ’ หลังความขัดแย้งทางการเมือง-กฎหมายลุกลาม กลับมาจุดชนวนดีเบตเรื่อง ‘กฎระเบียบคริปโต’ ในยุโรปอีกครั้ง ท่ามกลางความสับสนทางนโยบายและแรงเสียดทานจากทุกฝ่ายในสภา

เมื่อวันที่ 13 (เวลาท้องถิ่น) ‘รอยเตอร์’ รายงานว่า สภาล่างโปแลนด์ (เซจม์) เริ่มพิจารณาร่างกฎหมายกำกับดูแล ‘สินทรัพย์ดิจิทัล’ ชุดใหม่อย่างเป็นทางการ หลังความพยายามของฝ่ายการเมืองในการโค่นล้ม ‘สิทธิยับยั้ง’ ของประธานาธิบดีคาโรล นาฟรอตสกีล้มเหลว ส่งผลให้เกิด ‘ช่องว่างทางกฎหมาย’ จนต้องเร่งยื่นร่างกฎหมายหลายฉบับกลับเข้าสภาอีกครั้ง ท่ามกลางแรงกดดันให้กำหนดทิศทาง *กฎคริปโต* ให้ชัดเจน

ในบรรดาร่างกฎหมายทั้งหมด พรรคกฎหมายและความยุติธรรม (Law and Justice – PiS) ซึ่งเคยเป็นพรรครัฐบาล สร้างความประหลาดใจเมื่อประกาศถอนการสนับสนุนร่างกฎหมายกำกับดูแลตลาดคริปโตฉบับเดิม และหันมายื่นข้อเสนอใหม่ที่เรียกว่า ‘แบนกิจกรรมสินทรัพย์ดิจิทัลทุกประเภท’ หรือพูดง่าย ๆ คือปิดตลาดคริปโตในประเทศแบบเบ็ดเสร็จ การเปลี่ยนจุดยืนอย่างกะทันหันนี้ทำให้กระแสถกเถียงเรื่องอนาคตของบิตคอยน์(BTC) และคริปโตอื่น ๆ ในโปแลนด์เดือดขึ้นทันที

วอยเชค ชาร์ชาสท์ตี ประธานสภาเซจม์ วิจารณ์การกลับลำของ PiS ว่าเป็นเรื่อง ‘น่าตกใจ’ และชี้ว่าร่าง ‘แบนคริปโต’ ฉบับนี้สวนทางแม้กระทั่งกับร่างกฎหมายที่ยื่นโดยประธานาธิบดีนาฟรอตสกีเอง ซึ่งถูกหยิบมาพิจารณาในวันเดียวกัน ปัจจุบันในสภามีร่างกฎหมายเกี่ยวกับตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลรวม 4 ฉบับ ได้แก่ ร่างของรัฐบาล, ร่างของประธานาธิบดี, ร่างของพรรคสายกลาง/ฝ่ายค้านอย่าง ‘โปแลนด์2050’ และร่างของกลุ่ม ‘คอนเฟเดอเรชัน’ โดยทั้งหมดต่างเสนอ *รูปแบบการกำกับคริปโต* ที่แตกต่างกันออกไป

แม้ร่างของรัฐบาลและร่างของประธานาธิบดีจะมีโครงสร้างใกล้เคียงกัน แต่แตกต่างกันชัดเจนในสองประเด็นสำคัญ คือ ‘อำนาจอายัดบัญชีคริปโต’ และ ‘เพดานโทษความผิดฉ้อโกง’ ตามร่างของกระทรวงการคลัง หน่วยงานรัฐสามารถปรับผู้ที่ขัดขวางการตรวจสอบได้สูงสุด 25 ล้านซลอตี หรือราว 6.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ร่างของประธานาธิบดีลดเพดานลงเหลือ 20 ล้านซลอตี หรือราว 4.5 ล้านดอลลาร์ เพื่อเลี่ยง ‘การลงโทษเกินสมควร’ ในสายตาฝ่ายทำเนียบ

ชาร์ชาสท์ตีระบุว่า สภาจะหยิบร่างกฎหมายทั้ง 4 ฉบับนี้ขึ้นมาดีเบตก่อน โดยจะเลื่อนไปพิจารณาร่าง ‘แบนสินทรัพย์ดิจิทัลทั้งประเทศ’ ของ PiS ในลำดับถัดไป การอภิปรายวาระที่สองสำหรับชุดร่างกฎหมายคริปโตถูกกำหนดไว้ในวันที่ 14 การจัดลำดับเช่นนี้สะท้อนว่า ฝ่ายการเมืองต้องการเคลียร์ทิศทาง ‘เพิ่มความเข้มงวดของการกำกับดูแล’ ก่อน แล้วจึงค่อยมาถกกันว่าควรเดินไปถึงขั้น ‘ห้ามคริปโตโดยสมบูรณ์’ หรือไม่

เบื้องหลังความปั่นป่วนเชิงนโยบายครั้งนี้ มี ‘กรณีอื้อฉาว Zondacrypto’ เป็นตัวเร่ง โดนัลด์ ทุสก์ นายกรัฐมนตรีโปแลนด์ กล่าวหาแพลตฟอร์มซื้อขายคริปโตเจ้านี้ว่าเชื่อมโยงกับ ‘เงินทุนจากรัสเซีย’ และสนับสนุน/บริจาคให้กับนักการเมืองที่ออกมา ‘คัดค้านกฎกำกับดูแลสินทรัพย์ดิจิทัล’ มาโดยตลอด ทุสก์มองว่าการที่บางกลุ่มการเมืองพยายามขวางร่างกฎหมายคริปโตอย่างแข็งขัน เท่ากับกำลัง ‘ปกป้องผลประโยชน์ของ Zondacrypto’ มากกว่าปกป้องผลประโยชน์ของประชาชน

ฝ่ายทำเนียบประธานาธิบดีออกมาตอบโต้ทันที ยืนยันว่านาฟรอตสกีไม่ได้ต่อต้าน ‘ตลาดคริปโต’ โดยตัวมันเอง แต่เห็นว่าร่างของรัฐบาลเป็น ‘โมเดลกำกับดูแลที่มีข้อบกพร่องมาก’ จนเสี่ยงสร้าง ‘การกำกับเกินจำเป็น’ และปัญหาซ้ำซ้อนด้านกฎหมาย จึงจำเป็นต้องใช้สิทธิยับยั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้โปแลนด์เดินไปสู่ระบบควบคุมคริปโตที่แข็งตัวเกินไปและขัดกับกรอบกฎหมายที่มีอยู่

ในประเทศเอง นักการเมืองและผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจจำนวนหนึ่งเริ่มมองว่าเรื่องนี้ไม่ได้เป็นแค่ ‘การควบคุมอุตสาหกรรมคริปโต’ อีกต่อไป แต่กลายเป็น ‘เดิมพันทางการเมือง’ ระหว่างกลุ่มอำนาจต่างฝ่าย สลาฟอมิร์ เมนต์เซน หัวหน้าพรรคคอนเฟเดอเรชัน ระบุว่าร่างใหม่บางฉบับจะ ‘ทำลายตลาดคริปโตของโปแลนด์’ และผลักให้นักลงทุน-สตาร์ทอัพหนีทุนออกนอกประเทศ ขณะที่นักเศรษฐศาสตร์ คชีชตอฟ พีเอค มองว่าการใช้สิทธิยับยั้งของประธานาธิบดีเองก็อาจ ‘ขัดเจตนารมณ์รัฐธรรมนูญและข้อกำหนดของสหภาพยุโรป’ ซึ่งต้องการมาตรฐานการกำกับคริปโตที่สอดคล้องกันทั้งภูมิภาค

ในมุมตลาดโลก มูลค่ารวมของสินทรัพย์ดิจิทัลทั่วโลกยังทรงตัวบริเวณ 2.65 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในกรอบสัปดาห์ล่าสุด ส่งสัญญาณว่า ‘ดีเบตเรื่องกฎคริปโตในโปแลนด์’ ยังไม่ใช่ปัจจัยที่กระทบราคาในทันที อย่างไรก็ตาม ท่าทีที่แข็งกร้าวอย่างการเสนอ ‘แบนคริปโตทั้งประเทศ’ ของโปแลนด์กำลังกลายเป็นตัวอย่างสำคัญว่า นโยบายคริปโตในยุโรปยังเต็มไปด้วยความขัดแย้ง และอาจเปลี่ยนทิศได้ตลอดเวลาเมื่อ ‘แรงกดดันทางการเมือง’ กลายเป็นตัวกำหนดทิศทางกฎหมายมากกว่ามิติทางเศรษฐกิจและนวัตกรรมในโลกสินทรัพย์ดิจิทัล