ซูโกะ วิลคอกซ์ เตือนคริปโตอาจซ้ำรอยลินุกซ์ หากละเลยผู้ใช้ทั่วไป

ผู้ก่อตั้งโครงการซีแคช(ZEC) และผู้บุกเบิกเทคโนโลยีศูนย์ความรู้เป็นศูนย์(ZKP) อย่างซูโกะ วิลคอกซ์ โอเฮิร์น(Zooko Wilcox-O'Hearn) เตือนว่า สกุลเงินดิจิทัลกำลังเสี่ยงที่จะสูญเสียอุดมคติเรื่อง ‘การกระจายอำนาจ’ และอาจกำลังเข้าสู่เส้นทางเดียวกับระบบปฏิบัติการลินุกซ์ ที่แม้จะเริ่มต้นจากความตั้งใจเปิดเสรีแต่กลับถูกยึดครองโดยบริษัทยักษ์ใหญ่ในภายหลัง

ณ ปัจจุบัน ซูโกะดำรงตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายผลิตภัณฑ์ของ Shielded Labs องค์กรไม่แสวงหากำไรที่มุ่งวิจัยเทคโนโลยีเพื่อความเป็นส่วนตัว เขามองว่า การพัฒนาเทคโนโลยีอย่างเดียวไม่เพียงพอสำหรับสร้างการเปลี่ยนแปลงในระดับสังคม หากขาด ‘ประสบการณ์ผู้ใช้(UX)’ ที่ดีต่อผู้คนทั่วไป ก็ย่อมไม่สามารถเข้าถึงกลุ่มผู้ใช้ในวงกว้างได้

ซูโกะแสดงความกังวลว่าในอีก 10–15 ปีข้างหน้า *คริปโตอาจกลายสภาพเป็นเครื่องมือช่วยลดต้นทุนให้กับบริษัทยักษ์ใหญ่เพียงไม่กี่ราย* ขณะที่ผู้ใช้ทั่วไปเกือบทั้งหมดอาจไม่ได้รับผลประโยชน์ใดเลย ซึ่งสะท้อนมุมมองว่า ‘ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีไม่เท่ากับความก้าวหน้าทางสังคม’

เขาอธิบายว่าแม้ *ลินุกซ์จะได้รับการใช้งานอย่างกว้างขวางในระดับองค์กร* แต่สุดท้ายกลับไม่ได้นำมาซึ่งอำนาจหรือตัวเลือกให้กับผู้ใช้งานทั่วไป นับเป็นคำเตือนว่าภาคคริปโตอาจกำลังเผชิญชะตากรรมเช่นเดียวกัน หากยังคงเดินหน้าโดยละเลยเสียงของผู้คน

ในเชิงเทคโนโลยี ซูโกะยอมรับว่าสกุลเงินดิจิทัลมีบทบาทสำคัญในการผลักดัน *เทคโนโลยีศูนย์ความรู้เป็นศูนย์* ไปข้างหน้า โดยระบุว่า “ถ้าไม่ใช่เพราะซีแคช เทคโนโลยีนี้อาจยังติดอยู่ในห้องปฏิบัติการวิจัย” อย่างไรก็ตาม เขาย้ำว่า “*หากไม่มีผู้ใช้งานหลักหลายล้านคน เทคโนโลยีที่ยอดเยี่ยมก็ไม่มีความหมายเลย*”

ในด้าน UX ซูโกะตั้งข้อสังเกตว่า แนวทางของไซเฟอร์พังก์ยุคแรกที่เน้น ‘สร้างเครื่องมือเฉพาะสำหรับคนกลุ่มเล็กก่อน แล้วให้ผู้ใช้ทั่วไปปรับตัวตาม’ คือรูปแบบที่ล้มเหลว เขาชี้ว่าโครงการที่ให้ความสำคัญกับ UX อย่าง *Signal แอปสื่อสารเข้ารหัส* สามารถเรียนรู้ได้ว่าการออกแบบเพื่อผู้ใช้คือกุญแจความสำเร็จ

เขายังเตือนว่า *ผู้ใช้งานคริปโตจำนวนมากเข้าใจผิดเกี่ยวกับความมั่นคงปลอดภัยของแพลตฟอร์มอย่าง Telegram หรือ Twitter* โดยยกตัวอย่างว่า แม้ผู้ใช้จะเข้ากลุ่มสนทนาใน Telegram แต่หากไม่ตระหนักว่าเจ้าของแพลตฟอร์มคือพาเวล ดูรอฟ(Pavel Durov) ก็เท่ากับไม่ได้มีอำนาจควบคุม หรือความเป็นส่วนตัวที่แท้จริง ซึ่งสะท้อนว่า *UX ที่ไม่โปร่งใส คือ UX ที่หลอกลวง*

เมื่อมองไปยังอนาคต ซูโกะคาดว่า UX จะเปลี่ยนผ่านจากระบบ ‘ปุ่มและข้อความ’ ไปสู่รูปแบบใหม่ที่ใช้ *AI และอินเทอร์เฟซภาษาธรรมชาติ(Natural Language Interface)* เขายกตัวอย่างว่า ภายในปี 2026–2027 คนทั่วไปอาจสามารถสั่ง “ติดตั้งลินุกซ์และตั้งค่าสำหรับฉันหน่อย” กับ AI ได้โดยไม่ต้องมีความรู้ด้านเทคนิค

แต่ในขณะเดียวกัน เขาแสดงความกังวลว่าโมเดล AI อาจกลายเป็น “*ป้อมปราการแบบใหม่ของการเซ็นเซอร์ข้อมูล*” โดยอ้างอิงถึง ChatGPT ที่บางครั้งจำกัดเนื้อหา โดยไม่ต้องมีคำสั่งชัดเจนจากผู้ใช้

ซูโกะยังได้ย้อนกลับไปทบทวนความล้มเหลวของ ‘เว็บ 2.0’ ที่ทำลายอธิปไตยของผู้ใช้จากโมเดลธุรกิจที่พึ่งพา *โฆษณาเป็นหลัก* โดยกล่าวว่า “โครงสร้างธุรกิจของกูเกิลเอื้อให้เกิดการเอารัดเอาเปรียบผู้ใช้อย่างเป็นระบบ” พร้อมเตือนว่า หาก *AI ยังไม่มีโมเดลสร้างรายได้ที่พึ่งพา ‘ความต้องการของผู้ใช้’ มากกว่าโฆษณา* ก็อาจซ้ำรอยความผิดพลาดในอดีต

ทางออกที่เขาเสนอคือ *โครงสร้างธุรกิจที่ขับเคลื่อนด้วยบล็อกเชน* ซึ่งสามารถสร้างระบบผลตอบแทนที่สะท้อนความต้องการที่แท้จริงของผู้ใช้ และนำไปสู่วงจรพัฒนาอย่างยั่งยืน

ในกรณีของซีแคชเอง ซูโกะอธิบายว่า ราคาซีแคชที่เพิ่มขึ้นกว่า 7 เท่าในช่วงที่ผ่านมา ทำให้โครงการมีเงินทุนพัฒนากว่า *200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 2,900 ล้านบาท)* เขากล่าวว่า กองทุนดังกล่าวช่วยส่งเสริมการพัฒนาเทคโนโลยีและโครงสร้างของโครงการ

อีกทั้ง กิจกรรมการจัดสรรงบประมาณในซีแคชยังดำเนินการผ่านการโหวตทั้งในรูปแบบคณะกรรมการและผู้ถือโทเค็นบนเชน ซึ่งเป็นรูปแบบ ‘*การทดลองด้านธรรมาภิบาล (governance experiment)*’ ที่หวังจะหลีกเลี่ยงความล้มเหลวแบบเดียวกับที่เกิดกับ *ระบบโหวตของอีเธอเรียม(ETH)* ในอดีต

ท้ายที่สุด ซูโกะทิ้งท้ายว่า “*หากไม่มีการมีส่วนร่วมจากคนหมู่มาก ก็ไม่มีวันเกิดการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง*” เขาจึงย้ำว่าการออกแบบระบบที่ผู้คนนับร้อยล้านสามารถเข้าใจ ใช้งาน และรู้สึกเป็นเจ้าของได้ คือหัวใจของอุดมคติไซเฟอร์พังก์อย่างแท้จริง

“ไม่ว่าจะเป็นการเงินแบบกระจาย(DeFi), AI แบบไร้ศูนย์กลาง, การสื่อสารแบบส่วนตัว หรือเครือข่ายสังคม ฯลฯ ล้วนต้องวางผู้ใช้เป็นศูนย์กลางผ่าน UX ที่เข้าถึงได้จริง” ซูโกะกล่าวปิดท้ายอย่างชัดเจนถึงทิศทางอนาคตของคริปโตที่เขาเชื่อมั่น.