โรดแมปบราซิลแบ่ง 3 ระยะถึงปี 2033 แต่ไม่กำหนดเส้นตายรายประเทศ

โรดแมปการเปลี่ยนผ่านจากเชื้อเพลิงฟอสซิลของบราซิลแบ่งความร่วมมือระหว่างปี 2027 ถึง 2033 ออกเป็น 3 ระยะ แต่ไม่ได้กำหนดเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซหรือเส้นตายสำหรับแต่ละประเทศ

คณะประธาน COP30 ของบราซิลประกาศโรดแมป 2 ฉบับเมื่อวันที่ 3 พ.ย. ครอบคลุมการเปลี่ยนผ่านจากเชื้อเพลิงฟอสซิล และการยุติการทำลายป่าพร้อมฟื้นฟูป่า โดยโรดแมปด้านป่าระบุแนวทางหยุดการทำลายป่าและฟื้นฟูภายในปี 2030 แยกต่างหาก

กระทรวงสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของบราซิลระบุว่า ได้นำเสนอโรดแมปเชื้อเพลิงฟอสซิลในการประชุม COP31 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี เมื่อวันที่ 10 พ.ย. ด้านกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) แจ้งว่าการประชุม COP31 จะจัดไปจนถึงวันที่ 20 พ.ย.

โรดแมปเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นเอกสารต่อเนื่องจากข้อตกลง COP28 ปี 2023 ซึ่งแต่ละประเทศตกลงให้เปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิลในระบบพลังงานอย่างเป็นธรรม เป็นระเบียบ และเท่าเทียม พร้อมมุ่งสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2050 ตามหลักวิทยาศาสตร์

คณะประธาน COP30 ระบุว่าเอกสารทั้งสองฉบับเป็นแนวทางโดยสมัครใจ ไม่ใช่ผลการเจรจาอย่างเป็นทางการที่ประเทศภาคีตกลงร่วมกัน และไม่ได้กำหนดเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซหรือเส้นตายยุติการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลของแต่ละประเทศ

หัวใจของโรดแมปคือ ‘แนวทางความพร้อมแห่งเบเลง (Belém Readiness Approach)’ ซึ่งประเมินการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลและความสามารถในการเปลี่ยนผ่านของแต่ละประเทศผ่าน 3 ด้าน ได้แก่ อุปสงค์พลังงาน อุปทานพลังงาน และโครงสร้างเศรษฐกิจ

ด้านอุปสงค์พิจารณาการใช้พลังงานในภาคขนส่ง อุตสาหกรรม และอาคาร โดยให้แต่ละประเทศประเมินรูปแบบการใช้พลังงานและเงื่อนไขการเปลี่ยนผ่าน เพื่อเลือกเครื่องมือนโยบายให้เหมาะกับสถานการณ์ของตน

ด้านอุปทานพิจารณาวิธีปรับการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิล เมื่อระบบพลังงานปล่อยมลพิษต่ำขยายตัวและอุปสงค์ลดลง ส่วนด้านเศรษฐกิจครอบคลุมการพึ่งพารายได้ทางการคลัง การลงทุน ต้นทุนเงินทุน และสัญญาณด้านราคา

โรดแมปเสนอให้ใช้ตัวชี้วัดและการวัดผลเพื่อระบุจุดแข็งและโจทย์ของแต่ละประเทศ พร้อมเสนอทั้งเครื่องมือนโยบายที่ใช้ร่วมกันได้และแนวทางปฏิบัติที่สอดคล้องกับเงื่อนไขการเปลี่ยนผ่านของแต่ละประเทศ

ระยะแรกในปี 2027-2028 มุ่งประเมินเงื่อนไขพลังงานของแต่ละประเทศ วางแผน และปรับสถาบันให้เหมาะสม โดยรวมถึงการปรับมาตรการสนับสนุนเชื้อเพลิงฟอสซิลและการลดมีเทนเป็นภารกิจเร่งด่วน

ระยะปี 2029-2030 เสนอให้ขยายการใช้ไฟฟ้าและพลังงานปล่อยมลพิษต่ำ พร้อมปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงาน การขยายโครงข่ายไฟฟ้าและระบบกักเก็บพลังงานก็เป็นประเด็นความร่วมมือระหว่างประเทศ

ระยะปี 2031-2033 เสนอให้ปรับอุปทานให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์พลังงาน และขยายการใช้เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง ทั้งสามช่วงเป็นลำดับขั้นของวาระความร่วมมือระหว่างประเทศ ไม่ใช่กำหนดการที่บังคับให้ทุกประเทศดำเนินการตามลำดับเดียวกัน

โรดแมปเน้นว่าต้องปรับอุปทานและอุปสงค์ควบคู่กัน หากอุปทานเชื้อเพลิงฟอสซิลลดเร็วกว่าความต้องการ อาจเกิดภาวะขาดแคลนและความผันผวนของราคา ขณะที่การคงการผลิตไว้หลังอุปสงค์ลดลงอาจทำให้การลงทุนที่เกี่ยวข้องไม่ได้ถูกนำไปใช้

คณะประธาน COP30 ระบุว่ามีผู้เข้าร่วมงานนำเสนอโรดแมป COP31 เมื่อวันที่ 10 พ.ย. ราว 800 คน และประเมินว่าได้รับการสนับสนุนอย่างกว้างขวางจากรัฐบาล ภาคอุตสาหกรรม และแวดวงวิชาการ อันโตนิโอ กูเตอร์เรส (António Guterres) เลขาธิการองค์การสหประชาชาติ กล่าวว่า “เมื่อออกจากอันตัลยา เราต้องรู้ให้ชัดว่าขั้นตอนต่อไปที่จะทำให้โรดแมปนี้เดินหน้าคืออะไร” อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้เข้าร่วมและคำแสดงการสนับสนุนไม่ได้หมายความว่าแต่ละประเทศจะรับนโยบายไปใช้หรือจัดสรรเงินทุน

คณะประธาน COP30 เสนอให้ร่วมมือกับคณะประธาน COP ในอนาคตเพื่อสานต่อการหารือเรื่องการดำเนินงาน และดำเนินการหารือต่อเนื่องก่อนการประเมินสถานการณ์โดยรวมครั้งที่ 2 ในปี 2028