1 หมื่นล้านดอลลาร์ คริปโตอิหร่านปี 2025 พึ่งเทเธอร์(USDT)-ทรอน(TRX)

กิจกรรมคริปโตที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านในปี 2025 มีมูลค่ารวมประมาณ 10,000 ล้านดอลลาร์ ท่ามกลางการที่อิหร่านถูกจำกัดการเข้าถึงระบบการเงินดั้งเดิมจากมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ โดยเทเธอร์(USDT) และทรอน(TRX) กลายเป็นเครื่องมือหลักในการทำธุรกรรม

TRM Labs บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลบล็อกเชน ระบุว่าได้รวบรวมข้อมูลการฝากและถอนคริปโตบนเชนที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านในปี 2025 ไว้ที่ราว 10,000 ล้านดอลลาร์ ลดลงจากปี 2024 ที่มีมูลค่า 11,400 ล้านดอลลาร์

ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้สะท้อนจำนวนผู้ถือคริปโตหรือยอดชำระเงินจริง แต่เป็นการรวมกระแสเงินฝาก-ถอนที่ตรวจสอบได้บนบล็อกเชนเท่านั้น และอาจปรับเพิ่มขึ้นได้อีก หากตรวจพบธุรกรรมผ่านนายหน้าและตัวกลางในต่างประเทศเพิ่มเติม

ในแง่สินทรัพย์ที่ใช้ซื้อขาย เทเธอร์เป็นเหรียญที่ถูกใช้มากที่สุด ขณะที่เครือข่ายทรอนโดดเด่นด้านการโอนเงิน ปัจจัยหลักมาจากค่าธรรมเนียมต่ำ ความสามารถในการรองรับธุรกรรมปริมาณมาก และการยอมรับจากตัวกลางต่างๆ

บิตคอยน์(BTC) ถูกใช้เป็นเครื่องมือเก็บมูลค่าและเกี่ยวข้องกับการขุดมากกว่าการชำระเงินในชีวิตประจำวัน สะท้อนว่ากิจกรรมคริปโตของอิหร่านไม่ได้กระจุกตัวอยู่ที่ช่องทางชำระเงินใดช่องทางหนึ่งเพียงอย่างเดียว

อย่างไรก็ตาม กิจกรรมทั้งหมดไม่ได้หมายความว่าเป็นการหลบเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตรหรือธุรกรรมผิดกฎหมายเสมอไป TRM Labs ประเมินว่าธุรกรรมคริปโตที่ผิดกฎหมายซึ่งเกี่ยวข้องกับอิหร่านในปี 2025 อยู่ที่มากกว่า 580 ล้านดอลลาร์ หรือคิดเป็นราว 5.9% ของปริมาณธุรกรรมทั้งหมดที่ตรวจพบ

ธุรกรรมส่วนที่เหลืออาจรวมถึงการโยกย้ายสินทรัพย์ทั่วไปของบุคคลและองค์กร รวมถึงการเคลื่อนย้ายเงินทุนภายในเอ็กซ์เชนจ์ ดังนั้นจึงไม่ควรตีความขนาดกระแสเงินฝาก-ถอนบนเชนว่าเป็นยอดชำระเงินคริปโตจริงของอิหร่าน

มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ มุ่งเป้าไปที่เครือข่ายธุรกรรมเหล่านี้โดยตรง สำนักงานควบคุมทรัพย์สินต่างประเทศ(OFAC) กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุว่าเอ็กซ์เชนจ์คริปโตของอิหร่านถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มสถาบันภาคการเงินของอิหร่าน และทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องซึ่งอยู่ภายใต้การถือครองหรือควบคุมของบุคคลและสถาบันการเงินสหรัฐฯ จะต้องถูกอายัด

OFAC ระบุเมื่อเดือนมิถุนายน 2026 ว่าสถาบันการเงินต่างประเทศและบุคคลที่ไม่ใช่พลเมืองสหรัฐฯ ที่ทำธุรกรรมกับโนบิเทกซ์(Nobitex), วอลเล็กซ์(Wallex), บิตพิน(Bitpin), รัมซิเน็กซ์(Ramzinex) และอาบันเทเธอร์(Aban Tether) ก็มีความเสี่ยงจะถูกคว่ำบาตรเช่นกัน หากธุรกรรมกับเอ็กซ์เชนจ์เหล่านี้ถูกตัดสินว่าเข้าข่ายธุรกรรมทางการเงินที่ต้องคว่ำบาตร ก็อาจมีมาตรการเพิ่มเติมตามมา

กรณีนี้ยังแสดงให้เห็นความเป็นไปได้ในการควบคุมสเตเบิลคอยน์แบบรวมศูนย์ด้วย โดย TRM Labs ระบุว่าหลังจาก OFAC ประกาศคว่ำบาตรกระเป๋าเงินดิจิทัล 2 บัญชีที่เชื่อมโยงกับธนาคารกลางอิหร่าน เทเธอร์ได้อายัด USDT มูลค่าราว 344.2 ล้านดอลลาร์

กระเป๋าเงินทั้ง 2 บัญชีดังกล่าวมีการทำธุรกรรมราว 1,000 ครั้งนับตั้งแต่เดือนมีนาคม 2021 และได้รับเงินรวมราว 370 ล้านดอลลาร์ กรณีนี้แสดงให้เห็นว่าธุรกรรมบนบล็อกเชนสามารถถูกติดตามได้อย่างเปิดเผย และผู้ออกเหรียญมีอำนาจอายัดโทเคนในกระเป๋าเงินเฉพาะที่ได้

เทเธอร์มีนโยบายจำกัดการใช้งานแพลตฟอร์มอย่างเป็นทางการสำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในอิหร่าน โดยตามนโยบายของบริษัท ผู้ที่พำนักในอิหร่านไม่สามารถใช้งานแพลตฟอร์ม Tether.to ได้

อย่างไรก็ตาม การโอนเงินบนเชนผ่านเอ็กซ์เชนจ์ในประเทศ กระเป๋าเงินส่วนบุคคล และตัวกลางในต่างประเทศ ไม่ได้ถูกปิดกั้นในลักษณะเดียวกันทั้งหมด การจำกัดการใช้งานแพลตฟอร์มอย่างเป็นทางการกับการปิดกั้นธุรกรรมทั้งหมดบนบล็อกเชนจึงเป็นคนละเรื่องกัน

ตัวเลขที่รวบรวมได้ในครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า แม้มาตรการคว่ำบาตรจะจำกัดการเข้าถึงเครือข่ายธนาคาร แต่ก็ไม่สามารถขจัดความต้องการโยกย้ายเงินทุนได้ทั้งหมด และเมื่อสหรัฐฯ ยังคงคว่ำบาตรเอ็กซ์เชนจ์คริปโตที่เชื่อมโยงกับอิหร่านต่อไป ภาระด้านการปฏิบัติตามมาตรการคว่ำบาตรของเอ็กซ์เชนจ์และผู้ให้บริการรับฝากสินทรัพย์ก็อาจเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

คริปโตอาจถูกใช้เป็นช่องทางทดแทนระบบการเงินดั้งเดิมได้ก็จริง แต่กรณีนี้ก็ชี้ให้เห็นเช่นกันว่า การขึ้นบัญชีเอ็กซ์เชนจ์ การติดตามกระเป๋าเงิน และการอายัดสเตเบิลคอยน์ ทำให้ยากที่คริปโตจะกลายเป็นพื้นที่ที่ปราศจากการกำกับดูแลอย่างสมบูรณ์