EU ขยายเกณฑ์บังคับตั้งจุดติดต่อกลาง ครอบคลุมผู้ให้บริการคริปโต CASP

คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) มีมติเมื่อวันที่ 8 กันยายน อนุมัติกฎหมายลำดับรอง (Delegated Regulation) ที่ขยายขอบเขตของ 'ระบบจุดติดต่อกลาง' ให้ครอบคลุมผู้ให้บริการสินทรัพย์คริปโต หรือ CASP ด้วย โดยหน่วยงานกำกับดูแลของแต่ละประเทศสมาชิกสามารถกำหนดให้ตลาดแลกเปลี่ยนและผู้ให้บริการที่ดำเนินธุรกิจข้ามพรมแดนต้องแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ประสานงานในพื้นที่

AML อินเทลลิเจนซ์ (AML Intelligence) รายงานว่ามาตรการนี้เป็นการขยายระบบจุดติดต่อกลางที่เดิมใช้กับสถาบันเงินอิเล็กทรอนิกส์และผู้ให้บริการชำระเงินเท่านั้น ให้ครอบคลุมผู้ให้บริการคริปโตด้วย โดยจุดติดต่อกลางทำหน้าที่ช่วยให้ผู้ประกอบการปฏิบัติตาม 'กฎการป้องกันการฟอกเงินและการต่อต้านการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย' (AML/CFT) ในประเทศนั้น ๆ พร้อมทั้งเป็นช่องทางตอบสนองต่อคำขอข้อมูลและการตรวจสอบจากหน่วยงานกำกับดูแล

กลุ่มเป้าหมายคือ CASP ที่แม้ไม่มีสำนักงานใหญ่ในประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป แต่มีฐานธุรกิจในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นสำนักงาน ตู้เอทีเอ็มคริปโต หรือตัวแทนจำหน่าย ประเทศสมาชิกสามารถพิจารณาจากขนาดกิจกรรมในพื้นที่และระดับความเสี่ยงด้านการฟอกเงินของผู้ประกอบการ ก่อนตัดสินใจว่าจะกำหนดให้ต้องแต่งตั้งจุดติดต่อกลางหรือไม่

ระบบนี้ถูกออกแบบมาเพื่อเสริมการกำกับดูแลในพื้นที่สำหรับผู้ประกอบการที่ให้บริการข้ามพรมแดน ผู้ประกอบการจะใช้จุดติดต่อกลางเป็นช่องทางสนับสนุนการปฏิบัติตามกฎในพื้นที่ และตอบสนองต่อคำขอเอกสารหรือข้อมูลจากหน่วยงานกำกับดูแล

ก่อนหน้านี้ หน่วยงานกำกับดูแลธนาคารแห่งยุโรป (European Banking Authority) หรือ EBA เปิดเผยร่างมาตรฐานทางเทคนิคด้านกฎระเบียบ (RTS) เมื่อเดือนเมษายน 2025 ซึ่งวางเกณฑ์และบทบาทของจุดติดต่อกลางสำหรับ CASP ไว้แล้ว โดย EBA อธิบายว่าบริการคริปโตข้ามพรมแดนอาจต้องปฏิบัติตามข้อบังคับด้านการฟอกเงินทั้งของประเทศต้นทางและประเทศที่ให้บริการ

EBA ยกตัวอย่างธุรกิจที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกทางกายภาพในพื้นที่ เช่น ตู้เอทีเอ็มคริปโต เป็นกรณีหลัก โดยระบุว่ายิ่งผู้ประกอบการมีจุดสัมผัสกับผู้ใช้และธุรกรรมในพื้นที่มากเท่าไร ก็ยิ่งจำเป็นต้องมีช่องทางรองรับการตรวจสอบและการขอข้อมูลจากหน่วยงานกำกับดูแลแต่ละประเทศมากขึ้นเท่านั้น

กฎระเบียบว่าด้วยการโอนเงินของสหภาพยุโรปมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 30 ธันวาคม 2024 ซึ่งการแก้ไขกฎนี้เปิดทางให้ประเทศสมาชิกสามารถกำหนดให้ CASP ที่มีสำนักงานใหญ่ในประเทศสมาชิกอื่นต้องแต่งตั้งจุดติดต่อกลางในพื้นที่ ตามแนวทางของกฎหมายป้องกันการฟอกเงิน

กฎหมายของสหภาพยุโรปกำหนดหน้าที่ในการตอบสนองต่อหน่วยงานกำกับดูแลผ่านจุดติดต่อกลางไว้อยู่แล้ว และกฎหมายลำดับรองที่คณะกรรมาธิการยุโรปเพิ่งอนุมัตินี้ ทำหน้าที่กำหนดรายละเอียดเกณฑ์การแต่งตั้งและบทบาทของจุดติดต่อกลางสำหรับ CASP บนพื้นฐานกฎหมายเดิมที่มีอยู่

คำสั่งป้องกันการฟอกเงินฉบับที่ 6 ของสหภาพยุโรป กำหนดให้หน่วยงานต่อต้านการฟอกเงินแห่งสหภาพยุโรป (Anti-Money Laundering Authority) หรือ AMLA ต้องจัดทำร่างมาตรฐานทางเทคนิคด้านกฎระเบียบที่ระบุเกณฑ์และหน้าที่ของจุดติดต่อกลาง ให้แล้วเสร็จและเสนอต่อคณะกรรมาธิการยุโรปภายในวันที่ 10 กรกฎาคม 2026 ซึ่งกระบวนการนี้จะช่วยกำหนดรายละเอียดเงื่อนไขการแต่งตั้งผู้ประกอบการและบทบาทของจุดติดต่อกลางให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

การกำกับดูแลผู้ประกอบการคริปโตของสหภาพยุโรปกำลังขยายขอบเขตจากการตรวจสอบเพียงว่าได้รับใบอนุญาตหรือไม่ ไปสู่การตรวจสอบระบบปฏิบัติการในพื้นที่และการตอบสนองต่อการกำกับดูแล ท่ามกลางแนวโน้มจำนวนผู้ประกอบการ CASP ที่ได้รับอนุมัติในสหภาพยุโรปเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ขอบเขตการให้บริการรายประเทศและหน้าที่ด้านการกำกับดูแลของผู้ประกอบการจึงกลายเป็นประเด็นที่ถูกตรวจสอบมากขึ้นเช่นกัน

มาตรการนี้อาจเพิ่มต้นทุนการปฏิบัติตามกฎในพื้นที่สำหรับตลาดแลกเปลี่ยนและผู้ให้บริการกระเป๋าเงินดิจิทัลหรือบริการรับฝากสินทรัพย์ที่ให้บริการข้ามพรมแดน ในทางกลับกัน หน่วยงานกำกับดูแลของประเทศสมาชิกจะมีช่องทางติดต่อโดยตรงกับผู้ประกอบการต่างชาติ และสามารถเข้าถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องได้สะดวกขึ้น

ทั้งนี้ ประเทศสมาชิกจะไม่ได้บังคับให้ CASP ทุกรายต้องแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ประสานงานในพื้นที่ทั้งหมด แต่จะพิจารณาจากรูปแบบการดำเนินธุรกิจในพื้นที่ ขนาดกิจกรรม และระดับความเสี่ยงด้านการฟอกเงินเป็นเกณฑ์ประกอบการตัดสินใจ

ผู้ประกอบการที่จะเข้าข่ายต้องแต่งตั้งจุดติดต่อกลางจริง รวมถึงบทบาทที่ต้องรับผิดชอบ จะขึ้นอยู่กับมาตรฐานทางเทคนิคด้านกฎระเบียบฉบับสมบูรณ์และแนวทางการบังคับใช้ของหน่วยงานกำกับดูแลแต่ละประเทศสมาชิกในภายหลัง ดังนั้นผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบความเป็นไปได้ที่จะเข้าข่าย โดยพิจารณาจากฐานธุรกิจทางกายภาพในพื้นที่ เช่น สำนักงาน ตู้เอทีเอ็ม และตัวแทนจำหน่ายเป็นหลัก

กฎหมายลำดับรองฉบับนี้จะมีผลบังคับใช้หลังประกาศในราชกิจจานุเบกษาของสหภาพยุโรปแล้ว 20 วัน ประเด็นที่ต้องติดตามต่อไปคือช่วงเวลาที่เกณฑ์การแต่งตั้งจุดติดต่อกลางของ CASP และขั้นตอนการเรียกร้องของหน่วยงานกำกับดูแลจะถูกกำหนดให้ชัดเจนยิ่งขึ้น