ตลาดคริปโตอิหร่านพุ่งแตะ 7.78 พันล้านดอลลาร์ ท่ามกลางวิกฤตการเมืองและคว่ำบาตร

กิจกรรมตลาดคริปโตของอิหร่านขยายตัวอย่างรวดเร็ว ท่ามกลางความขัดแย้งทางการเมือง มาตรการคว่ำบาตร และวิกฤตเศรษฐกิจต่อเนื่อง โดยรายงานล่าสุดจาก Chainalysis ระบุว่า ปริมาณการซื้อขายบนเครือข่าย(On-chain) ในปี 2025 ของประเทศอิหร่านพุ่งแตะระดับ 7.78 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 11.48 หมื่นล้านบาท ซึ่งเติบโตเร็วกว่าปีที่ผ่านมา

Chainalysis วิเคราะห์ว่า ความเคลื่อนไหวด้านคริปโตในอิหร่านมีความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับเหตุการณ์การเมืองและความตึงเครียดด้านภูมิรัฐศาสตร์หลายครั้ง เช่น เหตุระเบิดในเมืองเคอร์มานเมื่อเดือนมกราคม 2024, ปฏิบัติการลอบสังหารแกนนำกลุ่มฮามาสและฮิซบุลเลาะห์ในเตหะรานและเบรุตเมื่อเดือนตุลาคมปีเดียวกัน รวมถึงการโจมตีทางอากาศและไซเบอร์ของสหรัฐฯและอิสราเอลในเดือนมิถุนายน 2025 ซึ่งเหตุการณ์หลังสุดยังส่งผลให้เกิดการแฮ็กแพลตฟอร์มซื้อขายคริปโตชื่อใหญ่อย่าง Nobitex ของอิหร่าน และแทรกแซงระบบธนาคารแห่งชาติ Sepah รวมถึงสถานีโทรทัศน์ของรัฐ ความรุนแรงในเดือนดังกล่าวถูกเรียกว่าใกล้เคียงกับระดับ ‘วิกฤตรัฐ’

รายงานยังเปิดเผยว่า โครงสร้างตลาดคริปโตของอิหร่านมีการเปลี่ยนแปลง โดย ‘กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม’ หรือ IRGC มีบทบาทสำคัญมากขึ้น โดยในไตรมาสสุดท้ายของปี 2025 ที่อยู่กระเป๋าที่เชื่อมโยงกับเครือข่ายของ IRGC ได้รับเงินทุนไหลเข้ามากกว่าครึ่งหนึ่งของตลาดคริปโตในประเทศ ขณะที่มูลค่าการไหลเข้าของเงินสู่กระเป๋าที่เกี่ยวข้องกับ IRGC เพิ่มจาก 2.95 แสนล้านบาทในปี 2024 เป็นมากกว่า 4.42 แสนล้านบาทในปี 2025

Chainalysis ระบุว่า ตัวเลขเหล่านี้เป็นการประเมินแบบ ‘อนุรักษนิยม’ โดยอิงกับที่อยู่กระเป๋าที่ถูกขึ้นบัญชีคว่ำบาตรเท่านั้น ซึ่งหมายความว่าตัวเลขจริงอาจสูงกว่านี้มาก โดยเฉพาะจากการใช้บริษัทลับ นายหน้าที่ไม่เปิดเผย และกระเป๋าเงินไม่ระบุตัวตน ปัจจุบันคริปโตถูกใช้เพื่อการค้าขายน้ำมันในตลาดมืด, หลีกเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตร, ฟอกเงิน และสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธในภูมิภาค

ในด้านประชาชนทั่วไป การใช้คริปโตเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเช่นกัน โดยเฉพาะในช่วงการประท้วงต่อต้านรัฐบาลและการตัดสัญญาณอินเทอร์เน็ตระหว่างปี 2025-ต้นปี 2026 การโอนเงินเข้าสู่กระเป๋าส่วนบุคคลและการถอนบิตคอยน์(BTC) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ Chainalysis ชี้ว่า ในภาวะที่ค่าเงินเรียลอิหร่านอ่อนค่าลงกว่า 90% นับจากปี 2018 และเงินเฟ้อรายปีแตะระดับ 40-50% ชาวอิหร่านจำนวนมากเลือก ‘บิตคอยน์’ เพื่อรักษามูลค่าทรัพย์สินและเก็บรักษาไว้ด้วยตนเอง โดยระหว่างการประท้วงพบว่ามีปริมาณธุรกรรมรายวันเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างเด่นชัด รวมถึงการโอนเงินแบบบุคคลต่อบุคคลหรือ P2P ที่สูงขึ้น

รายงานฉบับนี้สะท้อนให้เห็นว่าในภูมิภาคที่ความไม่แน่นอนฝังรากลึก ‘คริปโตเคอร์เรนซี’ กลายเป็นเครื่องมือสำคัญทั้งสำหรับหน่วยงานรัฐบาลและประชาชน ด้วยจุดประสงค์ที่แตกต่างกัน อิหร่านจึงกลายเป็นกรณีศึกษาที่น่าจับตามองในการวิเคราะห์ทิศทางของสินทรัพย์ดิจิทัลในบริบทโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว