61 บริษัทใน S&P 100 ลบเกณฑ์เชื้อชาติ-เพศออกจากการคัดเลือกกรรมการ

บริษัทในดัชนี S&P 100 ของสหรัฐฯ จำนวน 61 แห่ง ได้ลบข้อความที่ระบุถึงเชื้อชาติและเพศโดยตรงออกจากเกณฑ์คัดเลือกผู้สมัครเป็นกรรมการบริษัท หรือเปลี่ยนเป็นถ้อยคำที่ครอบคลุมกว้างขึ้น นับตั้งแต่ปี 2023 เป็นต้นมา สะท้อนแนวโน้มที่หลักการด้านความหลากหลาย ความเท่าเทียม และการมีส่วนร่วม (DEI) ในโครงสร้างคณะกรรมการของบริษัทมหาชนขนาดใหญ่ในสหรัฐฯ มีความชัดเจนน้อยลง

นิตยสารฟอร์จูน(Fortune) รายงานเรื่องนี้โดยอ้างอิงข้อมูลจาก ESGAUGE ซึ่งวิเคราะห์เอกสารเปิดเผยข้อมูลและเอกสารด้านธรรมาภิบาลของบริษัทต่างๆ โดยตัวอย่างบริษัทที่ถูกยกมา ได้แก่ แอปเปิล(Apple·AAPL) อัลฟาเบท(Alphabet·GOOGL) อเมซอน(Amazon·AMZN) สตาร์บัคส์(Starbucks·SBUX) และเวลส์ ฟาร์โก(Wells Fargo·WFC)

การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ใช่การยกเลิกหลักการความหลากหลายทั้งหมด แต่เป็นการลดความชัดเจนของถ้อยคำมากกว่า บริษัทบางแห่งไม่ได้ตัดเรื่องความหลากหลายออกโดยตรง แต่เปลี่ยนเกณฑ์ประเมินผู้สมัครจากการระบุเชื้อชาติและเพศ ไปเป็นถ้อยคำกว้างๆ เช่น ประสบการณ์ ภูมิหลัง และมุมมอง ซึ่งกรณีเหล่านี้ก็ถูกนับรวมเป็น “การลบ” เช่นกัน

หนังสือเชิญประชุมผู้ถือหุ้น(proxy statement) ของอเมซอนประจำปี 2026 ระบุว่าจะพิจารณา “ความหลากหลายด้านประสบการณ์ ภูมิหลัง และมุมมอง” ในการคัดเลือกผู้สมัครกรรมการ แต่ไม่ปรากฏถ้อยคำที่ระบุเชื้อชาติหรือเพศโดยตรงอีกต่อไป

แอปเปิลก็เช่นกัน ในหนังสือเชิญประชุมผู้ถือหุ้นปี 2026 อธิบายเกณฑ์การสืบทอดตำแหน่งกรรมการและการประเมินผู้สมัครโดยเน้นที่ทักษะ ภูมิหลัง และประสบการณ์เป็นหลัก แม้การมีส่วนร่วมและความหลากหลายยังคงเป็นหัวข้อที่คณะกรรมการต้องกำกับดูแล แต่ถ้อยคำที่ระบุตรงๆ ในเกณฑ์คัดเลือกผู้สมัครถูกปรับให้เบาลง

การเปลี่ยนแปลงของสตาร์บัคส์เห็นได้ชัดเจนขึ้นเมื่อเปรียบเทียบเอกสารสองปี หนังสือเชิญประชุมผู้ถือหุ้นปี 2025 เคยมีเกณฑ์ชัดเจนว่าต้องมีผู้หญิงและกลุ่มชนกลุ่มน้อยอยู่ในรายชื่อผู้สมัคร แต่ในเอกสารปี 2026 ถ้อยคำอย่าง “คุณสมบัติที่หลากหลาย” และ “มุมมองและภูมิหลังที่หลากหลาย” กลายเป็นแกนหลักแทน

เวลส์ ฟาร์โกระบุว่าบริษัทไม่มีนโยบายความหลากหลายอย่างเป็นทางการ แต่ยังคงถ้อยคำที่จะพิจารณาผู้สมัครที่เป็นผู้หญิงและกลุ่มชนกลุ่มน้อยไว้ เนื่องจากแต่ละบริษัทปรับเปลี่ยนถ้อยคำในขอบเขตที่แตกต่างกัน จึงยากที่จะตีความมาตรการของทั้ง 61 บริษัทว่าเป็นการถอนนโยบาย DEI ในทิศทางเดียวกันทั้งหมด

หนังสือเชิญประชุมผู้ถือหุ้นเป็นเอกสารเปิดเผยข้อมูลที่บริษัทมหาชนใช้ชี้แจงต่อผู้ถือหุ้นเกี่ยวกับวาระการประชุมผู้ถือหุ้น ผู้สมัครกรรมการ และข้อมูลด้านธรรมาภิบาล ถ้อยคำที่ใช้กำหนดคุณสมบัติและกระบวนการคัดเลือกผู้สมัครกรรมการจึงสะท้อนหลักธรรมาภิบาลที่บริษัทนำเสนอต่อผู้ถือหุ้น

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกบริษัทขนาดใหญ่ที่เคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกัน ไมโครซอฟท์(Microsoft·MSFT) ระบุในหนังสือเชิญประชุมผู้ถือหุ้นปี 2025 ว่าจะรวม “บุคคลที่เป็นผู้หญิงและกลุ่มชนกลุ่มน้อยที่มีคุณสมบัติสูง” ไว้ในรายชื่อผู้สมัครกรรมการและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO)

สัดส่วนบริษัทใน S&P 500 ที่เปิดเผยเกณฑ์ความหลากหลายก็ลดลงอย่างรวดเร็วเช่นกัน สำนักข่าวรอยเตอร์(Reuters) รายงานว่าสัดส่วนบริษัทใน S&P 500 ที่เปิดเผยเกณฑ์ความหลากหลายในกระบวนการคัดเลือกกรรมการ ลดลงจาก 48% ในปี 2024 เหลือ 23% ในปี 2025 และลดลงอีกเหลือ 12% ในปี 2026

ทั้งนี้ ตัวเลข 61 บริษัทของ S&P 100 หมายถึงจำนวนบริษัทที่ลบเกณฑ์ความหลากหลายที่ระบุชัดเจนออก ส่วนตัวเลข 12% ของ S&P 500 หมายถึงสัดส่วนบริษัทที่เปิดเผยเกณฑ์ดังกล่าว เนื่องจากกลุ่มตัวอย่างและเกณฑ์การวัดต่างกัน จึงไม่สามารถนำตัวเลขทั้งสองมาเทียบกันโดยตรงได้

ผลการคัดเลือกกรรมการจริงก็สะท้อนความเปลี่ยนแปลงเช่นกัน ข้อมูลรวบรวมโดยสเปนเซอร์ สจ๊วต(Spencer Stuart) ระบุว่า ณ วันที่ 30 เมษายน 2026 ในจำนวนกรรมการอิสระคนใหม่ของบริษัท S&P 500 ทั้งหมด 364 คน มีสัดส่วนผู้หญิงหรือกลุ่มชนกลุ่มน้อยทางเชื้อชาติเพียง 40% ซึ่งเป็นระดับต่ำที่สุดนับตั้งแต่ปี 2014

เบื้องหลังแนวโน้มนี้มาจากท่าทีคัดค้าน DEI ของรัฐบาลประธานาธิบดีทรัมป์ และการที่บริษัทต่างๆ ทบทวนความเสี่ยงด้านกฎหมายและการเมืองอีกครั้ง รอยเตอร์รายงานว่าการตรวจสอบแนวปฏิบัติ DEI ของคณะกรรมการโอกาสการจ้างงานที่เท่าเทียมแห่งสหพันธรัฐ (EEOC) รวมถึงคำวินิจฉัยของศาลฎีกาสหรัฐฯ ในปี 2023 ที่ระบุว่านโยบายให้สิทธิพิเศษแก่ชนกลุ่มน้อยทางเชื้อชาติในการรับเข้าศึกษาต่อมหาวิทยาลัยขัดต่อรัฐธรรมนูญ เป็นปัจจัยที่กระตุ้นให้บริษัทต่างๆ ทบทวนนโยบายความหลากหลายของตน

ปฏิกิริยาของนักลงทุนก็แบ่งออกเป็นสองฝ่าย แรงกดดันที่บริษัทจัดการสินทรัพย์ขนาดใหญ่เคยมีต่อประเด็นความหลากหลายในคณะกรรมการเริ่มลดลง แต่ข้อเสนอ 3 ฉบับที่ผู้ถือหุ้นสายอนุรักษนิยมยื่นเพื่อลดทอนนโยบาย DEI กลับได้รับคะแนนเสียงสนับสนุนเฉลี่ยเพียง 1.5% เท่านั้น โดยรวมแล้ว เกณฑ์ความหลากหลายในคณะกรรมการของบริษัทมหาชนขนาดใหญ่ในสหรัฐฯ กำลังเปลี่ยนจากเกณฑ์ที่ระบุเชื้อชาติและเพศอย่างชัดเจน ไปสู่เกณฑ์ที่ครอบคลุมกว้างขึ้น เช่น ประสบการณ์และภูมิหลัง