1 ต.ค. Google เตรียมทดสอบดาวเทียม TPU ในวงโคจรครั้งแรก

Google เตรียมส่งดาวเทียมต้นแบบที่ติดตั้งชิปปัญญาประดิษฐ์ (AI) ขึ้นสู่อวกาศในวันที่ 1 ตุลาคม เพื่อทดสอบว่าระบบสามารถประมวลผล AI ในวงโคจรได้หรือไม่ นับเป็นการทดสอบครั้งแรกเพื่อประเมินว่าการย้ายภาระด้านพลังงานและการระบายความร้อนจากศูนย์ข้อมูลภาคพื้นดินไปสู่อวกาศจะช่วยลดข้อจำกัดได้หรือไม่

Google เตรียมส่งดาวเทียมในโครงการ Suncatcher ผ่านภารกิจ Transporter-18 แบบ rideshare ของ SpaceX โดยจะตรวจสอบการทำงานของ TPU ภายใต้แรงสั่นสะเทือนและแรงเร่งระหว่างการปล่อย รวมถึงสภาพรังสีอวกาศและความร้อนในสุญญากาศ

ดาวเทียมจะติดตั้ง Trillium TPU ของ Google โดย Ars Technica รายงานว่าดาวเทียมจะบรรจุ TPU จำนวน 4 ชิ้น และ Google เตรียมรันโมเดล AI แบบสร้างเนื้อหา Gemini เพื่อวัดประสิทธิภาพในสภาพแวดล้อมวงโคจร

อย่างไรก็ตาม TPU จะทำงานได้เพียงช่วงละประมาณ 15 นาที เนื่องจากข้อจำกัดด้านการระบายความร้อน ในสุญญากาศไม่มีการไหลเวียนของอากาศเพื่อช่วยระบายความร้อน ทำให้ต้องถ่ายเทความร้อนจากเซมิคอนดักเตอร์ออกสู่อวกาศ

Google ทดสอบระบบระบายความร้อนที่ผสานท่อความร้อนกับแผงแผ่รังสีความร้อนในห้องสุญญากาศความร้อน โดยโครงสร้างดังกล่าวจะถ่ายเทความร้อนจากพื้นผิวดาวเทียมออกสู่อวกาศ แทนการขยายระบบทำความเย็นแบบศูนย์ข้อมูลภาคพื้นดิน

ความทนทานต่อรังสีก็เป็นหนึ่งในหัวข้อสำคัญของการทดสอบ นักวิจัยของ Google ทดสอบ TPU ด้วยลำแสงโปรตอนพลังงาน 67MeV ที่สถาบันวิจัยนิวเคลียร์ Crocker ของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เดวิส

งานวิจัยระบุว่า หน่วยความจำแบนด์วิดท์สูงของ Trillium TPU เริ่มแสดงความผิดปกติหลังได้รับรังสีสะสม 2krad(Si) แต่ไม่พบความเสียหายของฮาร์ดแวร์จากรังสีจนถึงระดับ 15krad(Si) ซึ่งเป็นขีดจำกัดการทดสอบของชิปเดี่ยว โดยปริมาณรังสีไอออไนซ์รวมที่จำเป็นสำหรับภารกิจ 5 ปีอยู่ที่ประมาณ 750rad(Si)

แนวคิดด้านพลังงานของ Suncatcher อาศัยพลังงานแสงอาทิตย์ Google ระบุว่า ดาวเทียมในวงโคจรดวงอาทิตย์สัมพันธ์ที่อยู่ใกล้แนวแบ่งกลางวันกลางคืนอาจผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ได้มากกว่าพื้นโลกสูงสุด 8 เท่า

วงโคจรดวงอาทิตย์สัมพันธ์ได้รับการออกแบบให้ดาวเทียมผ่านพื้นที่เป้าหมายในระดับความสูงของดวงอาทิตย์ใกล้เคียงกัน Google กำลังศึกษาการใช้พลังงานแสงอาทิตย์เพื่อรองรับการประมวลผล AI และลดภาระการจัดหาพลังงานให้ศูนย์ข้อมูลภาคพื้นดิน

ภารกิจครั้งนี้แยกจากภารกิจดาวเทียม 2 ดวงที่ Planet จะเข้าร่วมในช่วงต้นปี 2027 ก่อนหน้านี้ Google เปิดเผยแผนปล่อยดาวเทียม 2 ดวงดังกล่าว โดยมีการทดสอบการสื่อสารแบนด์วิดท์สูงระหว่างดาวเทียม ขณะที่ภารกิจ Transporter-18 มุ่งตรวจสอบสภาพแวดล้อมวงโคจรของดาวเทียมต้นแบบเพียงดวงเดียว

Planet ระบุว่าจะผลิตดาวเทียมต้นแบบ 2 ดวงให้ Google และทดสอบการสื่อสารแบนด์วิดท์สูงระหว่างดาวเทียม โดยกำหนดเป้าหมายภารกิจไว้ในช่วงต้นปี 2027

แนวคิดระยะยาวของ Google คือการสร้างคลัสเตอร์คอมพิวติงในวงโคจรระดับต่ำ โดยผสานแผงโซลาร์เซลล์ TPU และการสื่อสารด้วยเลเซอร์ระหว่างดาวเทียม แม้กำลังศึกษาการควบคุมดาวเทียมหลายดวงเป็นกลุ่มเพื่อประมวลผล AI ในอวกาศ แต่โครงการยังอยู่ในขั้นออกแบบและตรวจสอบประสิทธิภาพ

ขณะนี้ยังไม่มีการประเมินประสิทธิภาพอย่างเป็นทางการจากตลาดหรืออุตสาหกรรม ชุมชน Reddit ที่เกี่ยวข้องกับ Planet มีการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับผลกระทบของ Suncatcher ต่อการขยายธุรกิจดาวเทียม และความเป็นไปได้ที่ Google จะประมวลผลแบบอนุมานในอวกาศ แต่ความคิดเห็นดังกล่าวเป็นเพียงกระแสออนไลน์ ไม่ใช่การคาดการณ์ทางธุรกิจอย่างเป็นทางการ

แผนดังกล่าวยังไม่ได้รับการเปิดเผยว่าเชื่อมโยงโดยตรงกับอุตสาหกรรม AI หรือเซมิคอนดักเตอร์ในไทย อย่างไรก็ตาม การทดสอบการทำงานร่วมกันของชิป AI และระบบสื่อสารในสภาพแวดล้อมอวกาศอาจกลายเป็นกรณีศึกษาในการหารือเรื่องโครงสร้างพื้นฐาน AI และความน่าเชื่อถือของเซมิคอนดักเตอร์

แม้การปล่อยจะประสบความสำเร็จ แต่ยังมีความเสี่ยงและข้อจำกัดเกี่ยวกับต้นทุนการปล่อย การบำรุงรักษาดาวเทียม ความผิดพลาดจากรังสี ประสิทธิภาพการระบายความร้อน ความเสถียรของการสื่อสารระหว่างดาวเทียม รวมถึงเศษซากอวกาศและความเสี่ยงจากการชนกัน ขณะที่ Google ยังไม่ได้เปิดเผยกำหนดการเปลี่ยนโครงการ Suncatcher ไปสู่ผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์