เลน ECB: นโยบายการเงินไม่ได้หมายถึงแค่การตัดสินใจดอกเบี้ยครั้งล่าสุด

ฟิลิป เลน (Philip R. Lane) สมาชิกคณะกรรมการบริหารธนาคารกลางยุโรป (European Central Bank: ECB) กล่าวว่า การสื่อสารของธนาคารกลางระหว่างการตัดสินใจดอกเบี้ยแต่ละครั้งก็ส่งผลต่ออัตราดอกเบี้ยในตลาดได้

เลนกล่าวเช่นนั้นระหว่างปาฐกถาที่การประชุมผู้สังเกตการณ์นโยบายของธนาคารกลางอังกฤษในกรุงลอนดอนเมื่อวันที่ 10 พร้อมระบุว่า “นโยบายการเงินไม่ได้หมายถึงแค่การตัดสินใจดอกเบี้ยครั้งล่าสุด” เขาอธิบายว่า คำชี้แจงของธนาคารกลางอาจส่งผลต่อทั้งการคาดการณ์อัตราดอกเบี้ยในตลาด และการตัดสินใจใช้จ่ายกับออมเงินของครัวเรือน ตลอดจนการกำหนดราคา ค่าจ้าง และการลงทุนของธุรกิจ

การวิเคราะห์ภายใน ECB ที่เลนนำเสนอใช้โมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLM) วัดน้ำเสียงของประกาศนโยบายและสุนทรพจน์ โดยใช้ข้อมูลตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2001 ถึงวันที่ 26 ตุลาคม 2026 กำหนดให้น้ำเสียงเป็นกลางมีค่า 0 คะแนน ค่าบวกจัดเป็นถ้อยคำเชิงเข้มงวด และค่าลบจัดเป็นถ้อยคำเชิงผ่อนคลาย ส่วนคะแนนคำนวณจากค่าเฉลี่ยเคลื่อนที่ของเอกสาร 30 ฉบับล่าสุด

ผลวิเคราะห์พบแนวโน้มว่าถ้อยแถลงมีน้ำเสียงเข้มงวดขึ้นในช่วงที่นโยบายตึงตัว และผ่อนคลายขึ้นในช่วงที่ใช้นโยบายผ่อนคลาย ตัวชี้วัดน้ำเสียงยังเคลื่อนไหวใกล้เคียงกับอัตราดอกเบี้ยเงินฝาก ซึ่งเป็นอัตราที่ใช้กับเงินที่ธนาคารฝากไว้กับ ECB เลนกล่าวว่า ผลการวิเคราะห์ยังต้องได้รับการตรวจสอบ เพราะอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามวิธีตั้งคำถามหรือชุดข้อมูลที่ใช้ฝึกโมเดล

เลนยังนำเสนองานวิจัยอีกชิ้นเกี่ยวกับผลของการสื่อสารระหว่างการประชุม งานวิจัยใน Economic Bulletin ปี 2025 ของ ECB วิเคราะห์ประกาศนโยบายและสุนทรพจน์ตั้งแต่เดือนมกราคม 2004 ถึงเดือนตุลาคม 2023 และพบว่าการสื่อสารระหว่างการประชุมอาจส่งผลต่ออัตราดอกเบี้ยตลาดในหลายช่วงอายุ โดยผลสะสมต่ออัตราดอกเบี้ยระยะยาวอาจใกล้เคียงกับผลจากประกาศนโยบาย งานวิจัยนี้ไม่ได้วัดปฏิกิริยาของตลาดหลังการกล่าวปาฐกถาครั้งนี้

ในปาฐกถายังมีงานวิจัยอีกชิ้นที่ระบุว่าถ้อยคำในแถลงการณ์นโยบายของ ECB อาจช่วยคาดการณ์เงินเฟ้อพื้นฐานในยูโรโซนได้ ECB Working Paper ฉบับที่ 3047 วิเคราะห์บริบทของคำในแถลงการณ์ด้วยวิธี Word2Vec งานวิจัยด้านการคาดการณ์เงินเฟ้อนี้จึงเป็นคนละงานกับการวัดน้ำเสียงด้วย LLM

เลนยังกล่าวถึงงานวิจัยที่เปรียบเทียบผลของการเปลี่ยนแปลงการสื่อสารที่ไม่คาดคิดต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจและเงินเฟ้อ กับผลจากการตัดสินใจดอกเบี้ยที่ไม่คาดคิด ข้อมูลตั้งแต่ปี 2002 ถึงปี 2025 แสดงให้เห็นว่าผลจากการเปลี่ยนแปลงการสื่อสารมีแนวโน้มเกิดขึ้นช้ากว่าและน้อยกว่าผลจากแรงกระแทกด้านการตัดสินใจดอกเบี้ย

การสื่อสารข้อความนโยบายไปยังครัวเรือนทำได้ยากกว่าการสื่อสารกับผู้มีส่วนร่วมในตลาด งานวิจัยที่เลนนำเสนอพบว่า หลัง ECB ประกาศเป้าหมายเงินเฟ้อใหม่ในปี 2021 มีผู้บริโภคราว 1 ใน 10 ที่ทราบเรื่องนี้ภายในไม่กี่เดือน ผู้บริโภคส่วนใหญ่ที่ได้รับข้อมูลทราบผ่านโทรทัศน์ วิทยุ หรือหนังสือพิมพ์ มากกว่าช่องทางโดยตรงของ ECB