สินเชื่อโทเคนวัวนม 10 ตัวในบราซิล จุดคำถาม RWA ช่วยเกษตรกรจริงหรือไม่

กรณีเจ้าของฟาร์มในรัฐปารานา ประเทศบราซิล นำวัวนมโฮลสไตน์ 10 ตัวไปทำเป็นโทเคนค้ำประกันเพื่อรับใบรับรองสินเชื่อราว 19,700 ดอลลาร์(ประมาณ 27.58 ล้านวอน) ถูกเล่าเป็นความสำเร็จของการโทเคนสินทรัพย์จริง(RWA) แต่ภายหลังมีข้อสังเกตว่า ดีลนี้อาจใกล้เคียงการทดลองขนาดเล็กมากกว่าการช่วยเกษตรกรที่ถูกกีดกันจากระบบการเงินจริง

เมื่อวันที่ 24 (เวลาท้องถิ่น) สื่อคริปโตโปรโตสระบุว่า ฟาร์ม ‘ฟาเซนดา เอนเจนยู เวลยู’ ในเมืองอิมบิตูวา รัฐปารานา ได้นำวัวนมโฮลสไตน์ 10 ตัวมาทำเป็นโทเคนค้ำประกันเพื่อขอใบรับรองสินเชื่อ สื่อบางแห่งนำเสนอเรื่องนี้เป็นตัวอย่างสินเชื่อค้ำประกันด้วยปศุสัตว์แบบโทเคน และโพสต์ที่เกี่ยวข้องมียอดเข้าชมเกิน 1 ล้านครั้ง

ผู้กู้คือ โจเอา กีเยร์มี เบรนเนอร์(João Guilherme Brenner) เจ้าของฟาร์มซึ่งมีพื้นฐานเป็นวิศวกรโยธา เขาบริหารฟาร์มบนที่ดิน 360 เฮกตาร์ที่ครอบครัวถือครองต่อเนื่องมาหลายรุ่น หรือราว 1.09 ล้านพยองตามหน่วยเกาหลี

ข้อมูลล่าสุดชี้ว่า ฟาร์มแห่งนี้มีโคมากกว่า 500 ตัว และมีวัวนมที่อยู่ระหว่างรีดนมราว 240 ตัว วัว 10 ตัวที่ถูกนำไปทำโทเคนจึงคิดเป็นเพียงประมาณ 4% ของวัวนมที่กำลังรีดนมทั้งหมด

บทสัมภาษณ์ในนิตยสารเฉพาะทางปศุสัตว์เมื่อปี 2022 ระบุว่า เบรนเนอร์ได้รับเลือกเป็นประธานสมาคมผู้เพาะพันธุ์โฮลสไตน์ของรัฐปารานา และได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการกองทุนพัฒนาปศุสัตว์ที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลรัฐ ข้อมูลนี้ทำให้เกิดข้อสังเกตว่า เขาแตกต่างจากเกษตรกรที่ต้องเช่าที่ดินทำกิน และยังยากจะสรุปว่าไม่มีทางเข้าถึงสินเชื่อแบบเดิมผ่านหลักประกันอสังหาริมทรัพย์

สำนักงานเกษตรรัฐปารานาประเมินราคาที่ดินเกษตรในพื้นที่อิมบิตูวาไว้ที่ 23,200-126,900 เรียลต่อเฮกตาร์ หากไม่นับดินเกรดต่ำสุด เมื่อใช้เกณฑ์นี้ ที่ดิน 360 เฮกตาร์ของเบรนเนอร์จึงอาจมีมูลค่าในระดับหลายล้านดอลลาร์

ขนาดใบรับรองสินเชื่อครั้งนี้ถูกประเมินว่าอยู่ราว 1% ของมูลค่าที่ดินทั้งหมด ประเด็นจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าสินเชื่อเป็นของปลอมหรือผิดกฎหมาย แต่เรื่องเล่าแบบ ‘เกษตรกรขาดสภาพคล่องแล้วได้บล็อกเชนช่วยต่อลมหายใจ’ อาจไม่ตรงกับภาพจริงทั้งหมด

ผู้ออกแบบโครงสร้างดีลนี้คือบริษัทแอกเทค คาวเมด(Cowmed) ซึ่งผลักดันธุรกรรมโทเคนปศุสัตว์มาแล้ว 2 รายการ และจัดโครงสร้างร่วมกับกองทุนลงทุนตราสารหนี้ ‘ทาร์เก็ต FIDC’

ในปี 2024 สตาร์ทอัพโทเคนไนซ์ ซิมเพิล โทเคน(Simple Token) เคยประกาศความร่วมมือกับคาวเมด โดยตั้งเป้าปล่อยสินเชื่อผ่านการโทเคนปศุสัตว์ให้ได้ 200 ล้านเรียลภายในสิ้นปี 2026 อย่างไรก็ตาม ขณะเหลือเวลาอีกเกือบครึ่งปี ยอดสินเชื่อจริงที่เปิดเผยต่อสาธารณะยังขาดจากเป้าหมายอยู่ถึง 99%

ขนาดธุรกิจของคาวเมดยังถือว่าจำกัด นับตั้งแต่ปี 2017 บริษัทระดมทุนสะสมได้เพียงกว่า 1 ล้านดอลลาร์(ประมาณ 1.4 พันล้านวอน) ส่วนการระดมทุนล่าสุดที่เปิดเผยเป็นคราวด์ฟันดิง 5.9 ล้านเรียล ซึ่งปิดดีลที่มูลค่ากิจการ 6.2 ล้านดอลลาร์(ประมาณ 8.68 พันล้านวอน)

ในทางกลับกัน คู่แข่งอย่างฮัลเตอร์(Halter) ผู้ผลิตรั้วไฟฟ้าและปลอกคอสำหรับปศุสัตว์ ระดมทุนได้ 220 ล้านดอลลาร์(ประมาณ 308 พันล้านวอน) ในเดือนมีนาคมปีนี้ ที่มูลค่ากิจการ 2 พันล้านดอลลาร์(ประมาณ 2.8 ล้านล้านวอน) ขณะที่คาวเมดคิดค่าบริการปลอกคอราว 5 ดอลลาร์(ประมาณ 7,000 วอน) ต่อชิ้นต่อเดือน และรายได้ปีที่แล้วต่ำกว่า 3.6 ล้านดอลลาร์(ประมาณ 5.04 พันล้านวอน)

เมื่อสินเชื่อมูลค่าน้อยกว่า 20,000 ดอลลาร์(ประมาณ 28 ล้านวอน) ได้รับการมองเห็นมากกว่า 1 ล้านครั้ง ความคิดเห็นที่ตามมาคือ กรณีนี้อาจสร้างผลด้านประชาสัมพันธ์ระดับโลกให้สตาร์ทอัพมากกว่าช่วยแก้ปัญหาการเงินของฟาร์มอย่างมีนัยสำคัญ

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่ว่า หากไม่มีบล็อกเชน ธุรกรรมนี้จะเกิดขึ้นไม่ได้จริงหรือไม่ เพราะสินเชื่อที่ใช้ปศุสัตว์เป็นหลักประกันมีมานานแล้ว และเทคโนโลยีติดตามตำแหน่งสัตว์แบบไร้สายก็ทำงานได้โดยไม่ต้องพึ่งบล็อกเชน

โครงสร้างครั้งนี้ยังต้องอาศัยความไว้วางใจระหว่างเจ้าของฟาร์ม ผู้ผลิตปลอกคอ ผู้ให้บริการโทเคน และผู้ให้กู้ หากผู้เข้าร่วมถูกจำกัดอยู่กับบริษัทไม่กี่ราย ข้อวิจารณ์จึงมองว่าโมเดลนี้ใกล้กับสัญญาบนฐานความเชื่อใจมากกว่าระบบกระจายศูนย์อย่างแท้จริง

RWA คือการนำสิทธิหรือมูลค่าของสินทรัพย์จริง เช่น พันธบัตร กองทุน และอสังหาริมทรัพย์ มาแสดงบนบล็อกเชนในรูปโทเคน เพื่อช่วยด้านการซื้อขายและการใช้เป็นหลักประกัน แม้ RWA จะเป็นหนึ่งในเรื่องเล่าเติบโตหลักของอุตสาหกรรมคริปโตช่วงหลัง แต่กรณีวัวนม 10 ตัวนี้สะท้อนว่า คำอย่าง ‘ครั้งแรก’ และ ‘การเข้าถึงการเงิน’ อาจบดบังขนาดหลักประกันจริง เครดิตของผู้กู้ และช่องทางการเงินเดิมที่มีอยู่

ยังยากที่จะปฏิเสธประโยชน์ของการโทเคนปศุสัตว์แบบเหมารวม อย่างไรก็ตาม การประเมินโครงการ RWA ต่อจากนี้น่าจะไม่ได้ดูเพียงว่าอะไรถูกนำมาโทเคน แต่จะดูมากขึ้นว่า ปัญหาใดที่แก้ไม่ได้หากไม่มีการโทเคนตั้งแต่แรก