กูเกิล AI Overviews ถูกร้องเรียนต่อหน่วยงานแข่งขันฝรั่งเศส

สมาคมสื่อฝรั่งเศสยื่นเรื่องร้องเรียนกูเกิล(Google) ต่อหน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันของฝรั่งเศส กรณีฟีเจอร์ AI Overviews ที่สรุปคำตอบไว้บนสุดของหน้าผลการค้นหา โดยกลุ่มสื่อมองว่าฟีเจอร์นี้อาจลดจำนวนคลิกเข้าเว็บไซต์ต้นฉบับและกระทบโครงสร้างรายได้ของสำนักข่าวโดยตรง

สมาพันธ์สื่อสิ่งพิมพ์ทั่วไปแห่งฝรั่งเศส หรือ APIG (Alliance de la Presse d'Information Générale) ยื่นคำร้องอย่างเป็นทางการต่อหน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันของฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 11 (ตามเวลาท้องถิ่น) โดยเว็บไซต์ Crypto Briefing รายงานว่า APIG เรียกร้องให้หน่วยงานดังกล่าวเข้ามาตรวจสอบวิธีดำเนินงานฟีเจอร์ AI Overviews ของกูเกิล

กูเกิลเปิดให้บริการฟีเจอร์ AI Overviews และ AI Mode ในฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคมที่ผ่านมา โดย AI Overviews จะสรุปเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับคำค้นหาไว้ด้านบนสุดของผลการค้นหา ส่วน AI Mode เป็นฟีเจอร์ค้นหาแบบสนทนาที่ผู้ใช้สามารถถามคำถามต่อเนื่องได้

กูเกิลฝรั่งเศสชี้แจงว่าทั้งสองฟีเจอร์แสดงลิงก์เว็บไซต์ควบคู่กับคำตอบแบบสรุปหรือรายละเอียด เพื่อช่วยให้ผู้ใช้ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ และผู้ดูแลเว็บไซต์ในฝรั่งเศสสามารถใช้ฟีเจอร์ควบคุมใน Search Console เพื่อเลือกได้ว่าจะให้เนื้อหาของตนปรากฏในผลการค้นหาที่สร้างจาก AI หรือไม่

กูเกิลระบุว่าการเลือกดังกล่าวไม่มีผลต่อสัญญาณจัดอันดับในผลการค้นหาทั่วไป กล่าวคือ แม้เว็บไซต์จะเลือกไม่ให้เนื้อหาปรากฏในฟีเจอร์ AI แต่การแสดงผลในผลการค้นหาปกติจะไม่ได้รับผลกระทบ

ประเด็นที่วงการสื่อกังวลไม่ใช่เรื่องลิงก์ แต่เป็นผลกระทบจากการที่คำตอบของ AI เข้ามาแทนที่การคลิกเข้าเว็บไซต์ เพราะเมื่อผู้ใช้ได้ข้อมูลที่ต้องการจากหน้าค้นหาแล้ว โอกาสที่จะคลิกไปอ่านต้นฉบับ เห็นโฆษณา หรือสมัครสมาชิกแบบเสียเงินก็จะลดลงตามไปด้วย

มาร์ก เฟยเย(Marc Feuillée) ประธาน APIG และซีอีโอกลุ่มเลอ ฟิกาโร (Le Figaro) กล่าวว่า "กูเกิลบอกว่าเปิดกว้างสำหรับการเจรจา แต่จนถึงตอนนี้ยังไม่เห็นอะไรที่เป็นรูปธรรม" คำกล่าวนี้สะท้อนความไม่พอใจของฝ่ายสื่อที่มองว่าการเจรจากับกูเกิลยังไม่มีความคืบหน้าเท่าที่ควร โดยเขาระบุด้วยว่าควรมีการทำข้อตกลงร่วมกับวงการสื่อก่อนเปิดตัว AI Overviews

APIG เป็นตัวแทนของสื่อฝรั่งเศสราว 300 แห่ง ด้านเลอมงด์(Le Monde) รายงานว่ากูเกิลจะจ่ายค่าตอบแทนหากนำเนื้อหาบางส่วนของสำนักข่าวฝรั่งเศส 450 แห่งไปแสดงในบทสรุปของ AI และสำนักข่าวที่ไม่ต้องการเข้าร่วมสามารถขอถอนตัวได้

APIG มองว่าการเจรจาเรื่องเงื่อนไขค่าตอบแทนและผลกระทบจากการเปิดตัวบริการยังอยู่ในขั้นเริ่มต้น ประเด็นสำคัญคือฟีเจอร์ให้เลือกไม่แสดงเนื้อหาเพียงอย่างเดียวจะเพียงพอให้สำนักข่าวต่อรองเงื่อนไขการใช้งานและระดับค่าตอบแทนจากผลการค้นหาที่ขับเคลื่อนด้วย AI ได้จริงหรือไม่

สมาคมสื่อสิ่งพิมพ์รายคาบของฝรั่งเศส หรือ SEPM ก็ยื่นเรื่องในประเด็นเดียวกันเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคมที่ผ่านมา โดยกล่าวหาว่ากูเกิลเปิดใช้งานฟีเจอร์สรุปเนื้อหาด้วย AI โดยไม่ปรึกษาล่วงหน้า ซึ่งขัดกับคำมั่นที่เคยให้ไว้กับหน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขัน ทั้งนี้ SEPM เป็นตัวแทนของสำนักพิมพ์ 80 แห่ง นิตยสารสิ่งพิมพ์ 500 ฉบับ และสื่อออนไลน์ 220 แห่ง

เบื้องหลังความขัดแย้งครั้งนี้คือข้อพิพาทเรื่องสิทธิข้างเคียง (neighbouring rights) ระหว่างสื่อฝรั่งเศสกับกูเกิลที่มีมานาน สิทธิข้างเคียงเป็นกลไกทางกฎหมายที่ให้สำนักข่าวเรียกร้องค่าตอบแทนได้ เมื่อผู้ให้บริการค้นหาหรือแพลตฟอร์มนำเนื้อหาข่าวไปใช้ซ้ำ

หน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันของฝรั่งเศสเคยสั่งปรับกูเกิลเป็นเงิน 250 ล้านยูโรเมื่อเดือนมีนาคม 2024 จากกรณีที่กูเกิลไม่ปฏิบัติตามคำมั่นบางส่วนที่เคยยอมรับไว้เมื่อเดือนมิถุนายน 2022 โดยขณะนั้นแชตบอต Bard นำเนื้อหาของสำนักข่าวไปใช้ฝึกโมเดลและสร้างคำตอบ โดยไม่ได้ให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องอย่างเพียงพอ

ประเด็นเรื่องยอดเข้าชมเว็บไซต์จากผลการค้นหาที่ลดลงก็เป็นอีกจุดที่ถูกหยิบยกมาถกเถียง โดยรายงาน Digital News Report 2026 ของสถาบันรอยเตอร์เพื่อการศึกษาวารสารศาสตร์ (Reuters Institute for the Study of Journalism) ระบุว่า ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2024 ถึงเดือนพฤศจิกายน 2025 ยอดเข้าชมจากการค้นหาทั่วไป (organic search) ของกูเกิลในเว็บไซต์มากกว่า 2,500 แห่งทั่วโลกลดลง 33% ขณะที่เว็บไซต์ในสหรัฐฯ ลดลง 38% อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวไม่ใช่สถิติระดับประเทศของฝรั่งเศสโดยเฉพาะ และไม่ได้ชี้ชัดว่าทั้งหมดเป็นผลจาก AI Overviews

ซุนดาร์ พิชัย(Sundar Pichai) ซีอีโอของกูเกิลและอัลฟาเบท(Alphabet) กล่าวในการแถลงผลประกอบการไตรมาส 2 ปี 2026 ว่า "การค้นหาผ่านฟีเจอร์ AI กำลังทำให้จำนวนคำค้นหาโดยรวมเพิ่มขึ้น" คำกล่าวนี้เป็นการตอบโต้ข้อกล่าวหาเรื่องยอดเข้าชมเว็บไซต์ที่ลดลง โดยพิชัยระบุว่าฟีเจอร์ค้นหาด้วย AI ส่งคลิกไปยังเว็บไซต์ต่าง ๆ หลายพันล้านครั้งต่อสัปดาห์

คณะกรรมาธิการยุโรปก็เปิดการสอบสวนอย่างเป็นทางการเมื่อเดือนธันวาคม 2025 ว่าพฤติกรรมของกูเกิลในการใช้เนื้อหาออนไลน์และบริการ AI เข้าข่ายละเมิดกฎหมายการแข่งขันหรือไม่ โดยขอบเขตการสอบสวนครอบคลุมทั้งวิธีที่กูเกิลนำเนื้อหาของผู้เผยแพร่เว็บไซต์ไปใช้ในบริการ AI และประเด็นการใช้เนื้อหาบนยูทูบ(YouTube)

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: แถลงการณ์ของกูเกิลฝรั่งเศส, หน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันฝรั่งเศส, เลอมงด์(Le Monde), สถาบันรอยเตอร์เพื่อการศึกษาวารสารศาสตร์ และคำแถลงผลประกอบการของอัลฟาเบท(Alphabet)