ถ่านหินโลกปี 2026 พุ่ง 1.2% แตะ 8,940 ล้านตัน เกาหลีใต้เพิ่ม 6%

ความต้องการ'ถ่านหิน'ของโลกในปี 2026 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น 1.2% หลังปัญหาพลังงานในตะวันออกกลางทำให้อุปทานก๊าซธรรมชาติลดลง จนตลาดไฟฟ้าบางแห่งหันกลับไปใช้ถ่านหินผลิตไฟฟ้าแทน

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency: IEA) ระบุในรายงานชื่อ “อัปเดตถ่านหินระยะกลาง 2026” ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 10 ว่า ความต้องการถ่านหินโลกปีนี้จะแตะระดับ 8,940 ล้านตัน จากเดิมที่เคยคาดว่าจะลดลงเมื่อปลายปีก่อน แต่ความขัดแย้งในตะวันออกกลางและราคาก๊าซธรรมชาติที่พุ่งสูงทำให้ตัวเลขพลิกกลับมาเป็นขาขึ้น

ใจกลางของการคาดการณ์ครั้งนี้คือการ 'สลับเชื้อเพลิง' จากก๊าซธรรมชาติไปเป็นถ่านหิน เมื่อต้นทุนผลิตไฟฟ้าจากก๊าซสูงขึ้น ผู้ผลิตไฟฟ้าจึงหันมาใช้ถ่านหินที่มีภาระต้นทุนต่ำกว่าอีกครั้ง

แม้ปริมาณถ่านหินที่ขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะมีน้อยมาก แต่ปัญหาการส่งมอบก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ในภูมิภาคนี้ก็ส่งผลต่อราคาก๊าซธรรมชาติในตลาดโลก ทำให้ราคาก๊าซที่สูงขึ้นกระทบการเลือกเชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้าของประเทศที่ไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรงกับตะวันออกกลางด้วย

IEA ระบุว่า จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และยุโรป ใช้ถ่านหินมากกว่าที่เคยคาดการณ์ไว้ก่อนหน้านี้ เนื่องจากภูมิภาคที่มีความต้องการไฟฟ้าสูงเผชิญทั้งปัญหาการส่งมอบ LNG และราคาที่พุ่งสูงพร้อมกัน จนทำให้การผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินเพิ่มขึ้น

เกาหลีใต้เป็นประเทศที่มีอัตราเพิ่มขึ้นโดดเด่นที่สุดในกลุ่มประเทศหลัก โดย IEA คาดว่าความต้องการถ่านหินของเกาหลีใต้ในปี 2026 จะเพิ่มขึ้น 6% จากปีก่อน แตะระดับ 119 ล้านตัน

ในไตรมาสแรกของปีนี้ การผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินของเกาหลีใต้เพิ่มขึ้น 30% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ผลจากกำลังผลิตโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่ลดลงและราคาก๊าซธรรมชาติที่สูงขึ้น ทำให้ถ่านหินต้องเข้ามาเสริมกำลังผลิตไฟฟ้าแทน

การนำเข้าถ่านหินก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเช่นกัน IEA คาดว่าปริมาณนำเข้าถ่านหินของเกาหลีใต้จะเพิ่มขึ้นมากกว่า 10% จากปีก่อน ขณะที่การนำเข้า 'ถ่านหินสำหรับผลิตไฟฟ้า' (thermal coal) ของญี่ปุ่นจะทรงตัวอยู่ที่ราว 124 ล้านตัน

ถ่านหินสำหรับผลิตไฟฟ้า หมายถึงถ่านหินที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงผลิตกระแสไฟฟ้าโดยเฉพาะ ซึ่งตลาดไฟฟ้าจะพิจารณาราคาต่อชนิดเชื้อเพลิง ความมั่นคงของอุปทาน และความพร้อมของโรงไฟฟ้า เพื่อปรับสัดส่วนการใช้ถ่านหินและ LNG ให้เหมาะสม

อย่างไรก็ตาม การเพิ่มขึ้นของความต้องการในรอบนี้ได้รับอิทธิพลจากปัจจัยระยะสั้นเป็นหลัก หากความตึงเครียดในตะวันออกกลางยังคงอยู่และปัญหาการส่งมอบ LNG พร้อมราคาที่สูงยังดำเนินต่อไป การผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินก็อาจคงระดับสูงต่อเนื่อง แต่หากอุปทานก๊าซฟื้นตัว แรงจูงใจในการสลับเชื้อเพลิงก็จะอ่อนลง

การกลับมาเดินเครื่องโรงไฟฟ้านิวเคลียร์และการขยายพลังงานหมุนเวียนเป็นอีกปัจจัยที่อาจทำให้ความต้องการถ่านหินลดลงได้ เพราะเมื่อสัดส่วนนิวเคลียร์และพลังงานหมุนเวียนในระบบไฟฟ้าเพิ่มขึ้น พื้นที่สำหรับถ่านหินก็จะลดลงตามไปด้วย

IEA ระบุว่า หากการเดินเครื่องโรงไฟฟ้านิวเคลียร์กลับมาเป็นปกติ พลังงานหมุนเวียนขยายตัว และราคา LNG ปรับลดลง ความต้องการถ่านหินในปี 2027 ก็อาจกลับมาลดลงอีกครั้ง โดยการคลี่คลายความตึงเครียดในตะวันออกกลางและการฟื้นตัวของอุปทาน LNG จะเป็นปัจจัยชี้ทิศทางความต้องการถ่านหินในระยะถัดไป

โครงสร้างรัฐวิสาหกิจผลิตไฟฟ้าของเกาหลีใต้ก็กำลังจะเปลี่ยนแปลงเช่นกัน กระทรวงภูมิอากาศ พลังงาน และสิ่งแวดล้อมของเกาหลีใต้ระบุเมื่อวันที่ 4 ว่า มีแผนรวมบริษัทผลิตไฟฟ้า 5 แห่งในเครือการไฟฟ้าเกาหลี (Korea Electric Power Corporation: KEPCO) เข้าเป็นนิติบุคคลเดียว

นิติบุคคลที่รวมกิจการใหม่นี้ใช้ชื่อว่า ‘ฮันกุกบัลจอน’ (แปลตรงตัวว่า การผลิตไฟฟ้าเกาหลี) มีกำหนดจัดตั้งอย่างเป็นทางการในเดือนตุลาคม 2027 หลังผ่านขั้นตอนตรากฎหมายเฉพาะและการเตรียมการ โดยหลังการรวมกิจการจะเดินหน้าลดสัดส่วนถ่านหินอย่างเป็นขั้นตอนควบคู่กับการขยายพลังงานหมุนเวียน

ด้วยเหตุนี้ ในระยะสั้นความต้องการถ่านหินของเกาหลีใต้อาจเพิ่มขึ้นตามราคา LNG และกำลังผลิตของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่มีอยู่ แต่การควบรวมรัฐวิสาหกิจผลิตไฟฟ้าก็สอดคล้องกับแผนการเปลี่ยนผ่านพลังงานในระยะยาว โดยทิศทางความต้องการถ่านหินจากนี้ไปจะยังคงถูกกำหนดโดยราคาเชื้อเพลิงและความมั่นคงของอุปทานเป็นหลัก