อีเธอเรียมลดใช้พลังงาน 99.95% หลังเปลี่ยนสู่ PoS ต่างจาก PoW อย่างไร

อีเธอเรียม(Ethereum, ETH) เปลี่ยนจากระบบพิสูจน์ด้วยการทำงาน (PoW) มาเป็นระบบพิสูจน์ด้วยการถือครองสัดส่วน (PoS) เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2022 ผ่านการอัปเกรด ‘The Merge’ หลังการเปลี่ยนแปลง การใช้พลังงานลดลงราว 99.95%

ตัวเลขการลดลงนี้มาจากเอกสารทางการของอีเธอเรียม จุดต่างสำคัญของสองระบบคือ ฐานความปลอดภัยเปลี่ยนจากการแข่งขันด้านกำลังประมวลผลของนักขุด มาเป็นสินทรัพย์ที่นำมาวางค้ำและกฎการลงมติร่วมกัน

PoS เป็นกลไกฉันทามติที่ผู้ตรวจสอบความถูกต้องนำสินทรัพย์ไปวางไว้ในโปรโตคอล แล้วเข้าร่วมเสนอและยืนยันบล็อก หากทำตามกฎก็อาจได้รับรางวัล แต่หากฝ่าฝืนก็อาจถูกลงโทษ ขณะที่ PoW ปกป้องเครือข่ายด้วยกำลังประมวลผลและการใช้ไฟฟ้า ส่วน PoS ใช้สัดส่วนสินทรัพย์ที่วางไว้ การลงคะแนนของผู้ตรวจสอบความถูกต้อง และกฎรางวัลกับบทลงโทษเพื่อรักษาฉันทามติ

ผู้ตรวจสอบความถูกต้องไม่ได้เป็นเพียงผู้ถือโทเคน

ผู้ตรวจสอบความถูกต้องในระบบ PoS ไม่ได้ทำหน้าที่แค่ถือโทเคน แต่ต้องเสนอและตรวจสอบบล็อกกับธุรกรรม รวมถึงร่วมลงคะแนนฉันทามติและดูแลโหนด เอกสารทางการของอีเธอเรียมระบุว่า การเข้าร่วมตามปกติอาจได้รับรางวัล ส่วนการไม่เข้าร่วมหรือการฝ่าฝืนบางอย่างอาจทำให้รางวัลลดลงหรือถูกลงโทษ

เกณฑ์เงินฝากพื้นฐานสำหรับเปิดใช้งานผู้ตรวจสอบความถูกต้องแบบรายบุคคลบนอีเธอเรียมคือ 32 ETH คำถามที่พบบ่อยอย่างเป็นทางการของอีเธอเรียมระบุว่า ตัวเลขนี้ไม่ใช่เกณฑ์มาตรฐานร่วมของทุกเครือข่าย PoS ส่วนการเข้าร่วมผ่านพูลหรือบริการของบุคคลที่สามมีเงื่อนไขแตกต่างกัน

PoS ไม่ได้ใช้อัลกอริทึมแบบเดียวกันทั้งหมด กฎการเลือกผู้ตรวจสอบความถูกต้อง การลงคะแนน รางวัล และการยืนยันขั้นสุดท้ายแตกต่างกันไปในแต่ละเชน นอกจากนี้ PoS กับการสเตกกิงก็ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน PoS คือกฎที่เครือข่ายใช้สร้างฉันทามติ ส่วนการสเตกกิงคือการนำสินทรัพย์ไปวางหรือมอบหมายเพื่อเข้าร่วมตามกฎนั้น

อีเธอเรียมกับโซลานาใช้ PoS แต่กฎต่างกัน

การ ‘สแลชชิง’ (slashing) บนอีเธอเรียมไม่ได้ใช้ลงโทษทุกกรณีที่ออฟไลน์ เอกสารทางการของอีเธอเรียมอธิบายว่า บทลงโทษนี้ใช้กับการละเมิดตามที่โปรโตคอลกำหนด เช่น เสนอบล็อกต่างกันในสล็อตเดียวกัน หรือลงคะแนนที่ขัดแย้งกัน

โซลานามีโครงสร้างต่างออกไป เอกสารทางการของโซลานาระบุว่า ผู้ถือโซลานาสามารถมอบหมายสัดส่วนสินทรัพย์ให้ผู้ตรวจสอบความถูกต้องได้ และโปรโตคอลโซลานาในปัจจุบันยังไม่ได้ใช้ระบบสแลชชิง กฎของเครือข่ายหนึ่งจึงไม่สามารถนำไปใช้กับอีกเครือข่ายได้โดยตรง

ความต่างหลักระหว่าง PoW กับ PoS อยู่ที่ทรัพยากรด้านความปลอดภัย

PoW ใช้กำลังประมวลผลและไฟฟ้าของนักขุดเพื่อแข่งขันกันสร้างบล็อก เมื่อไม่นานมานี้ Ambient ยังเปิดตัวเครือข่ายทดสอบเลเยอร์ 1 ที่ใช้การอนุมาน AI เป็นงานขุดแทนการคำนวณแฮช

ไม่อาจสรุปได้ว่า PoS ปลอดภัยหรือกระจายอำนาจมากกว่า PoW ในทุกกรณี เพราะรูปแบบความปลอดภัยและเงื่อนไขการโจมตีแตกต่างกันไปในแต่ละเชน คำถามที่พบบ่อยอย่างเป็นทางการของอีเธอเรียมยังระบุด้วยว่า การกระจุกตัวของสัดส่วนการถือครองอาจเปิดช่องให้เกิดการโจมตีได้

อัตรารางวัลไม่ได้หมายถึงผลตอบแทนคงที่

รางวัลจาก PoS อาจมาจากการออกโทเคนของแต่ละเชน รายได้ที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรม หรือเงินสนับสนุนจากโปรโตคอล โดยสัดส่วนแตกต่างกันไปในแต่ละเครือข่าย อัตรารางวัลจากการสเตกกิงจึงไม่ได้หมายถึงผลตอบแทนคงที่ ผลลัพธ์จริงอาจขึ้นอยู่กับผลงานของผู้ตรวจสอบความถูกต้อง ค่าธรรมเนียม วิธีเข้าร่วม และความผันผวนของราคาโทเคน

เมื่อสัดส่วนสินทรัพย์ที่มอบหมายให้ผู้ตรวจสอบความถูกต้องเพิ่มขึ้น อำนาจตรวจสอบอาจกระจุกตัวอยู่กับผู้ให้บริการหรือพูลจำนวนน้อย การประเมินระดับการกระจุกตัวจริงต้องดูข้อมูลของแต่ละเชนและช่วงเวลาแยกกัน นอกจากนี้ เงื่อนไขการสแลชชิงก็แตกต่างกันในแต่ละเชน จึงไม่ควรนำกฎของเครือข่ายหนึ่งไปใช้กับอีกเครือข่าย

การยกเลิกการสเตกและถอนสินทรัพย์ยังมีขั้นตอน เอกสารทางการของอีเธอเรียมระบุว่า การถอนอาจต้องผ่านคิวหรือขั้นตอนเฉพาะของบริการ ผู้ใช้จึงควรตรวจสอบเงื่อนไขของเครือข่ายและบริการที่ใช้งานก่อนว่า ถอนออกได้ทันทีหรือไม่