เอลซัลวาดอร์ดันถือบิตคอยน์(BTC) พุ่ง 7,696 เหรียญ ส่อปะทะเงื่อนไข IMF ห้ามรัฐ ‘ซื้อเพิ่ม’

เอลซัลวาดอร์เพิ่มการถือครอง ‘บิตคอยน์(BTC)’ เป็น 7,696 เหรียญ พร้อมย้ำเดินหน้ากลยุทธ์ ‘ซื้อวันละ 1BTC’ ต่อเนื่อง แต่ความตึงเครียดกับเงื่อนไขของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ(IMF) ยิ่งเด่นชัดขึ้นเรื่อยๆ เพราะแม้ยอดถือครองจะเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด แต่ยังเกิดข้อถกเถียงหนักว่าแท้จริงแล้วเป็นการ ‘ซื้อเพิ่มจริง’ หรือแค่ ‘เคลื่อนย้ายบัญชี’ กันแน่

เมื่อวันที่ 28 (เวลาท้องถิ่น) มูลค่าทุนสำรองบิตคอยน์(BTC) ของเอลซัลวาดอร์ถูกประเมินอยู่ราว 460 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 7.099 หมื่นล้านบาท) ขณะที่ช่วงต้นปี 2026 มูลค่าสูงถึงราว 800 ล้านดอลลาร์ เท่ากับว่ามูลค่าทุนสำรองในรูปตัวเงินลดลงไปมาก สะท้อนแรงกดดันจากราคา ‘บิตคอยน์(BTC)’ ที่ร่วงลงประมาณ 19% ในช่วงเดียวกัน และกลายเป็นภาระต่อเสถียรภาพทางการคลังของประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

‘ความคิดเห็น’ การพึ่งพาสินทรัพย์ผันผวนสูงอย่างบิตคอยน์(BTC) ในฐานะทุนสำรองของชาติ ทำให้ความเสี่ยงด้านราคาถูกผูกติดเข้ากับงบประมาณรัฐโดยตรง

ในปี 2025 เอลซัลวาดอร์ทำข้อตกลงโครงการขยายวงเงินสินเชื่อ(Extended Fund Facility) กับ IMF วงเงิน 1.4 พันล้านดอลลาร์ โดยยอมรับเงื่อนไขสำคัญคือ ภาครัฐจะต้องคง ‘การซื้อบิตคอยน์(BTC) เพิ่ม’ ไว้ที่ระดับ ‘ศูนย์’ สำหรับภาครัฐทั้งหมด เงื่อนไขนี้ไม่ใช่แค่คำแนะนำทั่วไป แต่เป็นตัวชี้วัดผลการดำเนินงานที่ผูกโดยตรงกับการเบิกจ่ายเงินกู้จาก IMF

อย่างไรก็ตาม หลังข้อตกลงมีผล ยอดถือครองบิตคอยน์(BTC) ของรัฐกลับเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จากประมาณ 5,968BTC ในเดือนธันวาคม 2024 เป็น 7,696BTC ในเดือนมิถุนายน 2026 ตัวเลขดังกล่าวในมุมมองภายนอกดูเหมือนขัดแย้งอย่างตรงไปตรงมากับข้อกำหนด ‘ห้ามซื้อเพิ่ม’ ของ IMF

ฝั่ง IMF อธิบายต่อประเด็นนี้ว่า การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมาจากการ ‘รวมกระเป๋าเงินดิจิทัลของรัฐบาลหลายบัญชีเข้าด้วยกัน’ มากกว่าจะเป็นการซื้อเพิ่มสุทธิ โดยยืนยันว่าหากมองรัฐบาลเป็นหน่วยบัญชีเดียวตามมาตรฐานสากล การเคลื่อนไหวนี้เป็นเพียงการ ‘จัดสรรใหม่’ ไม่ใช่ ‘การลงทุนเพิ่ม’ ทว่าจากมุมมองนักวิเคราะห์ภายนอก ข้อมูลทุนสำรองที่เปิดเผยต่อสาธารณะยังไม่เพียงพอให้ตรวจสอบความถูกต้องของคำอธิบายดังกล่าวได้อย่างโปร่งใส

ในอีกด้านหนึ่ง กลยุทธ์ ‘ซื้อวันละ 1BTC’ ที่ประธานาธิบดีนายิบ บูเคเล ใช้สื่อสารต่อสาธารณะ กลายเป็นจุดถกเถียงสำคัญว่าเป็นการ ‘ซื้อจริงในตลาด’ หรือเป็นเพียงการขยับเหรียญไปมาระหว่างกระเป๋าเงินของรัฐเพื่อส่งสัญญาณเชิงการเมืองกันแน่ หากเป็นกรณีหลัง กลยุทธ์นี้อาจทำหน้าที่เป็นเพียง ‘ข้อความทางการเมือง’ มากกว่านโยบายลงทุนเชิงเศรษฐกิจอย่างแท้จริง ทำให้เส้นแบ่งระหว่างการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์กับภาพจริงในเชิงบัญชีคลุมเครือมากขึ้น

เอลซัลวาดอร์ซึ่งประกาศใช้ ‘บิตคอยน์(BTC)’ เป็นเงินตราถูกกฎหมาย และผลักดันการใช้งานผ่านกระเป๋าเงินดิจิทัล ‘ชิโวบิ (Chivo)’ ตั้งตัวเองเป็นสัญลักษณ์ของ ‘รัฐคริปโต’ บนเวทีโลก กลยุทธ์นี้ถูกออกแบบให้ตอบโจทย์หลายด้าน ทั้งการลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์สหรัฐ เสริมสร้างแบรนด์ประเทศ และรวบฐานเสียงทางการเมืองภายในประเทศ

แต่ภายใต้กรอบโครงการจาก IMF รัฐบาลเอลซัลวาดอร์ถูกควบคุมอย่างเข้มข้น ทั้งในประเด็นการเปิดเผยข้อมูลกระเป๋าเงินสินทรัพย์ดิจิทัลทุกบัญชี การถอนตัวรัฐจากการดำเนินธุรกิจ ‘ชิโวบิ’ รวมถึงการจัดทำรายงานบัญชีสินทรัพย์เกี่ยวกับบิตคอยน์(BTC) ของภาครัฐอย่างโปร่งใส IMF ย้ำท่าทีชัดว่าจะ ‘ติดตามไม่ให้เกิดการสะสมบิตคอยน์(BTC) เพิ่ม’ อย่างต่อเนื่อง

การปรับฐานราคาของบิตคอยน์(BTC) ยิ่งเร่งให้ข้อถกเถียงนี้ชัดขึ้น เพราะต่างจากกองทุน ETF เอกชนที่สามารถขายออกเพื่อลดความเสี่ยงได้ค่อนข้างยืดหยุ่น ทุนสำรองในระดับรัฐกลับเคลื่อนตัวได้จำกัด ตัวเลขเงินทุนไหลออกจากกองทุน ETF บิตคอยน์สหรัฐที่ราว 594 ล้านดอลลาร์ในช่วงเดียวกัน สะท้อนว่าตลาดทุนเอกชนสามารถถอนตัวได้เร็ว ในขณะที่เอลซัลวาดอร์แทบไม่มีพื้นที่ให้ ‘หนีออกจากตำแหน่ง’ ได้โดยไม่กระทบภาพลักษณ์และเสถียรภาพทางการเงิน

สุดท้าย กลยุทธ์บิตคอยน์(BTC) ของเอลซัลวาดอร์กำลังขยับจากการเป็นเพียง ‘พอร์ตลงทุนทางเลือก’ ไปสู่การเป็นสมรภูมิที่รัฐต้องหาจุดสมดุลระหว่างนโยบายการคลัง การเมืองภายใน และข้อผูกมัดในระบบการเงินระหว่างประเทศ ขั้นตอนการประเมินผลของ IMF ในอนาคต มีแนวโน้มสูงที่จะโฟกัสไปที่ ‘ตัวตนที่แท้จริงของการเพิ่มขึ้นในยอดถือครองบิตคอยน์(BTC)’ ว่าเป็นเพียงการโยกย้ายบัญชี หรือเป็นการละเมิดเงื่อนไข ‘ห้ามซื้อเพิ่ม’ โดยตรง ซึ่งจะกลายเป็นประเด็นร้อนทั้งในเชิงการเมืองและการเงินโลกต่อไป