ค่าประมูลผ่านคลองปานามาพุ่งเฉลี่ย 1.1 ล้านดอลลาร์ สูงกว่าปีก่อน 16 เท่า

ราคาประมูลสิทธิ์ผ่านคลองปานามา(Panama Canal)ทะยานขึ้นสู่ระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในเดือนสิงหาคม นักวิเคราะห์ระบุว่าระดับน้ำที่ลดลงจากปรากฏการณ์เอลนีโญ(El Niño) ประกอบกับความติดขัดในช่องแคบฮอร์มุซ(Strait of Hormuz) ทำให้คอขวดของการขนส่งทางทะเลทั่วโลกกลับมาเป็นปัญหาด้านต้นทุนอีกครั้ง

ไฟแนนเชียลไทมส์(Financial Times)รายงานว่า ราคาประมูลสิทธิ์ผ่านคลองปานามาเฉลี่ยต่อวันในเดือนสิงหาคมอยู่ที่ 1.1 ล้านดอลลาร์ สูงกว่าช่วงเดียวกันของปีก่อนกว่า 16 เท่า ขณะที่ราคาประมูลเฉลี่ยล่าสุดสำหรับสิทธิ์ผ่านประตูน้ำขนาดใหญ่อยู่ที่ 2.5 ล้านดอลลาร์

บลูมเบิร์ก(Bloomberg)รายงานว่า เรือขนส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลว G. Arete ยอมจ่ายเงินประมูล 4.6 ล้านดอลลาร์ เพื่อเลื่อนกำหนดการผ่านคลองในสัปดาห์ที่สามของเดือนสิงหาคมให้เร็วขึ้น ซึ่งสูงกว่าราคาประมูลกว่า 4 ล้านดอลลาร์ที่เกิดขึ้นก่อนหน้าในสัปดาห์เดียวกัน

ปัจจัยแรกที่ทำให้ต้นทุนผ่านคลองปานามาสูงขึ้นคือปัญหาการขาดแคลนน้ำ โดยการท่าเรือคลองปานามา(Panama Canal Authority)ระบุในประกาศการเดินเรือเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคมว่า จะปรับลดระดับกินน้ำลึกสูงสุดที่อนุญาตสำหรับประตูน้ำระบบนีโอปานามักซ์(Neopanamax) โดยพิจารณาจากระดับน้ำในทะเลสาบกาตุน(Gatun Lake)และความเป็นไปได้ของปรากฏการณ์เอลนีโญ

เกณฑ์กินน้ำลึกจะปรับลดลงเหลือ 49.0 ฟุตตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม และลดลงอีกเหลือ 48.5 ฟุตตั้งแต่วันที่ 15 สิงหาคม กินน้ำลึกคือความลึกของส่วนตัวเรือที่จมอยู่ใต้น้ำ เมื่อข้อจำกัดนี้ลดลง เรือขนาดใหญ่จึงต้องบรรทุกสินค้าน้อยลงหรือปรับแผนการเดินเรือใหม่

ปัจจัยที่สองคือความติดขัดในช่องแคบฮอร์มุซ เมื่อเส้นทางพลังงานในตะวันออกกลางผันผวน ผู้ซื้อในเอเชียจึงหันไปพึ่งพาท่าเรือส่งออกน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมบริเวณอ่าวเม็กซิโกของสหรัฐฯ มากขึ้น และปริมาณดังกล่าวถูกระบุว่าเป็นตัวเร่งความต้องการผ่านคลองปานามาให้เพิ่มสูงขึ้น

คลองปานามาเป็นเส้นทางเดินเรือหลักที่เชื่อมระหว่างทวีปอเมริกาและเอเชีย โดยทั่วไปเรือจะใช้ทั้งการจองล่วงหน้าและการประมูลเพื่อให้ตรงกับกำหนดการผ่านคลอง เมื่อความต้องการรอคิวเพิ่มขึ้นและขีดความสามารถในการผ่านคลองลดลง ราคาสิทธิ์ผ่านคลองแบบเร่งด่วนก็จะเคลื่อนไหวอย่างอ่อนไหวตามไปด้วย

รอสส์ กริฟฟิธ(Ross Griffith) หัวหน้าฝ่ายราคาค่าระวางเรือประจำภูมิภาคอเมริกาของอาร์กัสมีเดีย(Argus Media) ให้สัมภาษณ์กับไฟแนนเชียลไทมส์ว่า “ปัญหาตอนนี้คือระดับน้ำลดลงอย่างต่อเนื่อง ทั้งที่ช่วงเดือนพฤษภาคมถึงธันวาคมไม่ควรเป็นแบบนี้” คำกล่าวนี้สะท้อนว่าความเคลื่อนไหวของระดับน้ำเป็นตัวแปรสำคัญต่อขีดความสามารถในการผ่านคลอง เนื่องจากลักษณะการดำเนินงานของคลองที่ผูกกับฤดูแล้งและฤดูฝน

การท่าเรือคลองปานามาชี้แจงว่า เรือบางลำเสนอราคาประมูลเกิน 1 ล้านดอลลาร์เมื่อเร็ว ๆ นี้ เพื่อให้ทันความต้องการของตลาดเฉพาะกลุ่ม โดยยืนยันว่าตัวเลขดังกล่าวไม่ใช่ค่าธรรมเนียมผ่านคลองที่กำหนดไว้ แต่เป็นราคาประมูลที่สะท้อนความผันผวนของตลาดในช่วงเวลาหนึ่ง

การท่าเรือคลองปานามาระบุว่า การปรับลดกินน้ำลึกที่ประกาศออกมาจะไม่ทำให้จำนวนเรือที่ผ่านคลองต่อวันลดลง แต่จะยังคงติดตามระดับน้ำและสถานการณ์ประตูน้ำอย่างต่อเนื่อง และอาจประกาศมาตรการปรับการดำเนินงานเพิ่มเติมหากเงื่อนไขเปลี่ยนแปลง

สำหรับผู้อ่านชาวไทย ประเด็นนี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับต้นทุนวัตถุดิบและโลจิสติกส์นำเข้า เนื่องจากคลองปานามาเชื่อมโยงทวีปอเมริกากับเอเชีย ขณะที่ช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางหลักของการขนส่งพลังงานในตะวันออกกลาง

หากความติดขัดในทั้งสองเส้นทางขยายตัวพร้อมกัน เวลารอคิวของเรือ ปริมาณการบรรทุกสินค้า และต้นทุนการอ้อมเส้นทางอาจเปลี่ยนแปลงไปพร้อมกัน

ผลกระทบที่ชัดเจนของค่าประมูลผ่านคลองปานามาที่สูงขึ้นต่อราคาสินค้าหรือตลาดสินทรัพย์ในประเทศยังต้องรอการยืนยันเพิ่มเติม สิ่งที่ยืนยันได้ในขณะนี้คือ เรือต่าง ๆ กำลังเสนอราคาประมูลที่สูงขึ้นเพื่อแลกกับการผ่านคลองที่รวดเร็วขึ้น ขณะที่การท่าเรือคลองปานามาก็ทยอยปรับใช้ข้อจำกัดกินน้ำลึกตามสถานการณ์ขาดแคลนน้ำ