น้ำมันคองโกพรีเมียมพุ่ง 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล จีนแย่งซื้อน้ำมันทดแทนตะวันออกกลาง

โรงกลั่นน้ำมันจีนแห่แย่งซื้อน้ำมันดิบจากแอฟริกา แคนาดา และละตินอเมริกา หลังปัญหาการขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางยืดเยื้อ ดันราคาพรีเมียมของน้ำมันบางชนิดพุ่งขึ้นไปถึง 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ผลจากการแข่งขันแย่งชิงแหล่งน้ำมันทดแทนที่ทวีความรุนแรงขึ้น หลังปริมาณน้ำมันที่ขนผ่านช่องแคบฮอร์มุซ(Hormuz) ถูกจำกัดลง

บลูมเบิร์ก(Bloomberg) รายงานว่า น้ำมันดิบ 'เจโน(Djeno)' จากคองโก ถูกเสนอขายให้ผู้ซื้อจีนในสัปดาห์นี้ในราคาสูงกว่าน้ำมันดิบเบรนท์(ICE Brent) ซึ่งเป็นราคาน้ำมันอ้างอิงระดับสากล ถึง 20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เพิ่มขึ้นจากส่วนต่างราคาประมาณ 15 ดอลลาร์เมื่อ 2 สัปดาห์ก่อน

ขณะเดียวกัน โรงกลั่นน้ำมันจีนยังกว้านซื้อเรือบรรทุกน้ำมันดิบจากแคนาดา บราซิล และอาร์เจนตินาด้วย ความต้องการที่เพิ่มขึ้นจากจีนยังส่งแรงกดดันให้ราคาน้ำมันดิบเอสโป(ESPO) ของรัสเซียปรับตัวสูงขึ้น และดันให้ผู้ซื้อในเอเชียต้องเสนอราคาสัญญาซื้อขายล่วงหน้าน้ำมันดิบดูไบ(Dubai) ขึ้นไปแตะระดับ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดรอบช่องแคบฮอร์มุซที่ยังคงดำเนินต่อเนื่อง หลังปริมาณน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียถูกจำกัด และการส่งออกน้ำมันของอิหร่านแทบหยุดชะงักจากมาตรการปิดล้อมของสหรัฐฯ ทำให้โรงกลั่นจีนต้องมองหาแหล่งน้ำมันทดแทนที่ไกลออกไปกว่าเดิม

เมื่อแหล่งน้ำมันทดแทนอยู่ไกลขึ้น ส่วนต่างราคาพรีเมียมของน้ำมันบางชนิดก็ขยายตัวตามไปด้วย พรีเมียมคือส่วนต่างราคาที่บวกเพิ่มจากราคาน้ำมันอ้างอิง สะท้อนสภาพอุปสงค์และอุปทานของน้ำมันแต่ละชนิด

ปริมาณนำเข้าน้ำมันดิบทางเรือของจีนยังไม่ฟื้นตัวกลับสู่ระดับก่อนเกิดความขัดแย้ง ปัจจุบันกำลังไต่ระดับเข้าใกล้ 10 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ยังต่ำกว่าช่วงก่อนความขัดแย้ง ทำให้การแข่งขันแย่งชิงแหล่งน้ำมันทดแทนมีแนวโน้มดำเนินต่อไป

ปัจจัยที่ทำให้การซื้อของโรงกลั่นจีนฟื้นตัวขึ้น มาจากส่วนต่างกำไรการกลั่น(Refining Margin) ที่ดีขึ้น การกลับมาส่งออกน้ำมันเชื้อเพลิงอีกครั้ง และการเติมสต๊อกน้ำมันเชิงพาณิชย์ เหลียว น่า(Liao Na) ผู้ก่อตั้ง GL Consulting กล่าวว่า “การซื้อน้ำมันดิบของจีนในช่วงหลังเป็นผลจากที่โรงกลั่นใช้ประโยชน์จากส่วนต่างกำไรที่ดีขึ้น” และเสริมว่า “การเติมสต๊อกอย่างเข้มข้นของภาคพาณิชย์ก็มีส่วนเช่นกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าอุปสงค์พื้นฐานที่หนุนการฟื้นตัวนี้แข็งแกร่งขึ้นจริง” ความเห็นนี้สะท้อนว่าการซื้อน้ำมันที่เพิ่มขึ้นไม่อาจอธิบายได้ด้วยการบริโภคปลายทางที่ขยายตัวเพียงอย่างเดียว

เป็นไปได้ว่าปริมาณนำเข้าเพิ่มขึ้นเพราะโรงกลั่นเร่งเติมสต๊อกในช่วงที่ผลกำไรดีขึ้น มากกว่าจะมาจากความต้องการใช้จริงที่เพิ่มขึ้น

ในทางกลับกัน โรงกลั่นอิสระขนาดเล็กที่เรียกกันว่า 'ทีพอต(Teapot)' กลับต้องแบกรับภาระหนักขึ้น เนื่องจากช่องทางจัดหาน้ำมันจากอิหร่านและเวเนซุเอลาที่เคยพึ่งพาอ่อนกำลังลง ทำให้ต้องแข่งขันแย่งชิงน้ำมันทดแทนกับโรงกลั่นของรัฐขนาดใหญ่โดยตรง

ในตลาดโรงกลั่นของจีน บริษัทของรัฐและโรงกลั่นอิสระมีเงื่อนไขการจัดหาน้ำมันที่ต่างกัน กลุ่มทีพอตซึ่งพึ่งพาน้ำมันดิบราคาถูกจากอิหร่านและเวเนซุเอลาเป็นหลัก อาจเสียเปรียบด้านราคามากขึ้น หากช่องทางจัดหาน้ำมันเหล่านี้ยิ่งแคบลง

ดาน สทรอยเฟน(Daan Struyven) ผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานจากโกลด์แมนแซคส์(Goldman Sachs) มองว่า จีนสามารถปรับปริมาณการซื้อน้ำมันตามระดับราคาได้ จึงมีช่องทางที่จะบรรเทาการพุ่งขึ้นของราคาไม่ให้รุนแรงเกินไป เขาระบุว่าสต๊อกน้ำมันดิบของจีนที่ประเมินไว้อย่างน้อย 1,000 ล้านบาร์เรล เปิดทางให้จีนลดปริมาณการซื้อได้หากราคาไม่จูงใจ

ขนาดสต๊อกน้ำมันของจีนอาจทำหน้าที่เป็นกันชนรองรับแรงกระแทกจากอุปสงค์-อุปทานในระยะสั้น ในทางกลับกัน หากปัญหาการขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซยืดเยื้อออกไป จีนก็จำเป็นต้องหาน้ำมันจากนอกภูมิภาคตะวันออกกลางต่อไปเรื่อยๆ ซึ่งอาจทำให้ส่วนต่างราคาระหว่างน้ำมันแต่ละชนิดถ่างกว้างขึ้นอีก

ตัวแปรสำคัญของตลาดน้ำมันในช่วงนี้อยู่ที่ว่า การฟื้นตัวของการซื้อน้ำมันจีนเป็นผลจากการบริโภคที่เพิ่มขึ้นจริง หรือเป็นเพียงความเคลื่อนไหวชั่วคราวจากส่วนต่างกำไรการกลั่นและการเติมสต๊อก ตราบใดที่ปริมาณนำเข้าน้ำมันทางเรือยังต่ำกว่าระดับก่อนความขัดแย้ง การแข่งขันแย่งชิงแหล่งน้ำมันทดแทนและส่วนต่างราคาของน้ำมันแต่ละชนิดก็มีแนวโน้มผันผวนต่อไป