ศูนย์ข้อมูล AI ใช้ไฟฟ้าเพิ่ม 50% ในปี 2025 ขณะ Diraq เดินเครื่องควอนตัม 8 คิวบิต

บริษัทควอนตัมคอมพิวติ้งของออสเตรเลีย Diraq เดินเครื่องคอมพิวเตอร์ควอนตัม 8 คิวบิตในศูนย์ข้อมูลเชิงพาณิชย์ของอีควินิกซ์ (Equinix, EQIX) ที่ซิดนีย์ โดยยังไม่มีการเปิดเผยผลเปรียบเทียบว่าอุปกรณ์นี้ใช้ไฟฟ้าทำงาน AI น้อยกว่าคอมพิวเตอร์ทั่วไป

Diraq ระบุในแถลงการณ์เมื่อวันที่ 10 ว่าอุปกรณ์ใช้เทคโนโลยีสปินในซิลิคอนและกินไฟต่ำกว่า 20 kW โดยรวมระบบระบายความร้อนและระบบควบคุมไว้ด้วย

บริษัทตั้งเป้าเพิ่มจำนวนคิวบิตเป็นสูงสุด 256 ภายในหนึ่งปี ด้วยการเปลี่ยนชิปควอนตัมในระบบเดิม ส่วนการทดสอบที่ประกาศร่วมกับอีควินิกซ์ในเดือนกันยายนจะพิจารณาประสิทธิภาพการทำงานภายในศูนย์ข้อมูลและการเชื่อมต่อกับระบบ CPU และ GPU

ตัวเลขต่ำกว่า 20 kW หมายถึงกำลังไฟฟ้าที่อุปกรณ์ใช้ ไม่ได้บอกปริมาณไฟฟ้าที่ต้องใช้ต่องาน AI หนึ่งงาน และไม่ได้ยืนยันว่าอุปกรณ์ทำงานเดียวกันโดยใช้ไฟน้อยกว่าระบบทั่วไป

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency: IEA) คาดการณ์ในรายงานปี 2026 ว่าการใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลทั่วโลกจะเพิ่มจาก 485 TWh ในปี 2025 เป็น 950 TWh ในปี 2030 ตัวเลขนี้เป็นการคาดการณ์การใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูล

IEA ระบุว่าในปี 2025 การใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลทั้งหมดเพิ่มขึ้น 17% จากปีก่อน ขณะที่การใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลที่เน้น AI เพิ่มขึ้น 50% ตัวเลขทั้งสองเป็นอัตราการเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบรายปีในปี 2025

ในอีกด้านหนึ่ง IEA ประเมินว่าพลังงานที่ใช้ต่องาน AI หนึ่งงานลดลงมากกว่า 10 เท่าต่อปีในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา พร้อมระบุว่าการใช้บริการ AI ที่กินไฟมาก เช่น การสร้างวิดีโอ การอนุมาน และงานแบบเอเจนต์ ก็เพิ่มขึ้นเช่นกัน

แอนดรูว์ ซูรัก (Andrew Dzurak) ผู้ก่อตั้งและ CEO ของ Diraq กล่าวในการสัมภาษณ์ที่สำนักข่าวเอเอฟพี (AFP) เผยแพร่เมื่อวันที่ 10 ว่า “เหตุผลหนึ่งที่ AI รุ่นถัดไปใช้ไฟฟ้าจำนวนมาก คือปัญหาบางประเภทที่กำลังแก้อยู่นั้นเหมาะกับการคำนวณควอนตัมมากกว่ามาก” คำกล่าวนี้หมายถึงปัญหาบางประเภทที่เขามองว่าเหมาะกับการคำนวณควอนตัม ไม่ได้หมายถึงงาน AI ทั้งหมด

ซูรักคาดการณ์ในการสัมภาษณ์เดียวกันว่า ภายในห้าปีคอมพิวเตอร์ควอนตัมจะพร้อมช่วยลดภาระการใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูล นี่เป็นการคาดการณ์ของผู้ก่อตั้ง และต้องแยกจากผลทดสอบที่ยืนยันว่าอุปกรณ์ปัจจุบันลดการใช้ไฟฟ้าได้แล้ว

กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ (U.S. Department of Energy) ระบุเมื่อวันที่ 17 กันยายนว่า มีแผนจัดสรรเงินสูงสุด 215 ล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับการแข่งขัน Quantum Genesis Q เป้าหมายคือสร้างระบบที่มีคิวบิตเชิงตรรกะมากกว่า 100 คิวบิต และทำการคำนวณแบบทนต่อข้อผิดพลาดหลายร้อยล้านครั้ง โดยระบุสาขาที่อาจนำไปใช้ ได้แก่ เคมี วัสดุศาสตร์ ฟิสิกส์ และคณิตศาสตร์ประยุกต์

เป้าหมายของการแข่งขันยังไม่ใช่ผลงานที่ทำได้แล้ว คิวบิตเชิงตรรกะเกิดจากการควบคุมคิวบิตเชิงกายภาพหลายตัวร่วมกันเพื่อตรวจจับและแก้ไขข้อผิดพลาด จึงไม่สามารถใช้จำนวนคิวบิตเพียงอย่างเดียวเปรียบเทียบประสิทธิภาพกับอุปกรณ์ 8 คิวบิตของ Diraq ได้

งานวิจัยปี 2026 ที่ระบุในเอกสารของห้องปฏิบัติการแห่งชาติโอ๊กริดจ์ (Oak Ridge National Laboratory) วิเคราะห์สถานการณ์ความต้องการไฟฟ้าและทรัพยากรของคอมพิวเตอร์ควอนตัมแบบตัวนำยิ่งยวด ซึ่งอาจสร้างขึ้นในช่วงปี 2030–2040 นักวิจัยระบุว่าค่าประมาณยังมีความไม่แน่นอนสูง และน้ำกับฮีเลียม-3 อาจเป็นปัจจัยจำกัดเมื่อมีการสร้างระบบขนาดใหญ่

งานวิจัยดังกล่าวศึกษาระบบตัวนำยิ่งยวดในอนาคต จึงไม่ใช่หลักฐานโดยตรงเกี่ยวกับประสิทธิภาพการใช้ไฟฟ้าของอุปกรณ์ Diraq ซึ่งใช้เทคโนโลยีสปินในซิลิคอน การประเมินว่าคอมพิวเตอร์ควอนตัมช่วยลดภาระไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูล AI ได้หรือไม่ ต้องเปรียบเทียบระบบควอนตัมกับระบบดั้งเดิมที่ทำงานเดียวกัน และวัดการใช้ไฟฟ้ารวมทั้งระบบระบายความร้อนและระบบควบคุม