ค่าปรับอาจสูงถึง 1.4 ล้านล้านดอลลาร์ คดีเมตา(META) ชี้ขาดความรับผิดออกแบบแพลตฟอร์ม

เมตา(META) เผชิญการพิจารณาคดีความปลอดภัยเยาวชนอย่างเป็นทางการแล้วที่ศาลรัฐบาลกลางเมืองโอ๊คแลนด์ สหรัฐฯ โดยตัวเลขค่าปรับที่อาจสูงถึง 1.4 ล้านล้านดอลลาร์กลายเป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงมากที่สุด แต่แก่นแท้ของคดีนี้อยู่ที่ว่าศาลจะยอมรับความรับผิดในการออกแบบแพลตฟอร์มของเฟซบุ๊กและอินสตาแกรมมากน้อยเพียงใด

สำนักงานอัยการสูงสุดแห่งรัฐแคลิฟอร์เนียระบุว่า ศาลอุทธรณ์แห่งสหรัฐฯ เขตที่ 9 ยกคำอุทธรณ์ของเมตาที่อ้างมาตรา 230 ของกฎหมายความเหมาะสมในการสื่อสาร (Communications Decency Act) ไปแล้ว โดยกระบวนการคัดเลือกลูกขุนเริ่มเมื่อวันที่ 12 สิงหาคม และการแถลงเปิดคดีเริ่มเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม (เวลาท้องถิ่น) ที่เมืองโอ๊คแลนด์ คดีนี้มี 4 รัฐเป็นโจทก์นำ ได้แก่ แคลิฟอร์เนีย โคโลราโด เคนตักกี และนิวเจอร์ซีย์

ฝ่ายโจทก์กล่าวหาว่าเมตาออกแบบฟีเจอร์ที่กระตุ้นให้เด็กและเยาวชนใช้งานอินสตาแกรมและเฟซบุ๊กมากเกินไป พร้อมทั้งปกปิดความเสี่ยงจากสาธารณะ และยังเก็บข้อมูลผู้ใช้อายุต่ำกว่า 13 ปีโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้ปกครอง ซึ่งเข้าข่ายละเมิดกฎหมายคุ้มครองความเป็นส่วนตัวออนไลน์ของเด็ก (COPPA)

กฎหมาย COPPA กำหนดให้แพลตฟอร์มต้องขอความยินยอมจากผู้ปกครองก่อนเก็บข้อมูลส่วนบุคคลของเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปีในสหรัฐฯ ประเด็นสำคัญของคดีนี้จึงอยู่ที่กระบวนการสมัครบัญชี การแนะนำเนื้อหาแบบเฉพาะบุคคล และการแสดงโฆษณา ว่าข้อมูลของเด็กถูกระบุตัวตนและนำไปใช้อย่างไร

ตัวเลข 1.4 ล้านล้านดอลลาร์ไม่ใช่ค่าปรับที่ศาลตัดสินแล้ว แต่เป็นมูลค่าความเสี่ยงสูงสุดที่เมตาระบุเองในเอกสารยื่นต่อศาลเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม หากศาลยอมรับวิธีคำนวณของ 4 รัฐโจทก์ สำนักข่าวรอยเตอร์ส(Reuters) รายงานว่าเมตาระบุในเอกสารเดียวกันว่าตัวเลขนี้ใกล้เคียงกับมูลค่าตลาดของบริษัทเองที่ราว 1.5 ล้านล้านดอลลาร์ และไม่มีหลักฐานรองรับ

สำนักข่าวเอพี(AP) รายงานว่าฝ่ายโจทก์เรียกร้องค่าเสียหายหลายพันล้านดอลลาร์ พร้อมให้เมตาเปลี่ยนวิธีดำเนินงานแพลตฟอร์มอย่างถึงราก คดีนี้มีผู้พิพากษาอีวอนน์ กอนซาเลซ โรเจอร์ส(Yvonne Gonzalez Rogers) แห่งศาลรัฐบาลกลางเป็นผู้พิจารณา และคาดว่าจะใช้เวลาราว 6 สัปดาห์

มาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก(Mark Zuckerberg) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารเมตา รวมถึงผู้บริหารและอดีตพนักงาน มีกำหนดขึ้นให้การในชั้นศาลด้วย คำตัดสินของคณะลูกขุนมีสถานะเป็นเพียงความเห็นให้คำปรึกษา ส่วนความรับผิดขั้นสุดท้ายและขอบเขตการเยียวยาจะอยู่ในดุลพินิจของศาล

การต่อสู้ในชั้นศาลเริ่มขึ้นแล้ว อาร์ตูโร เบฮาร์(Arturo Béjar) อดีตวิศวกรฝ่ายความปลอดภัยของเมตา ให้การในศาลว่าบริษัท "รู้แต่ไม่พูดถึง" ปัญหาความปลอดภัยของเด็กบนแพลตฟอร์ม คำให้การนี้สอดคล้องกับข้อกล่าวหาของฝ่ายโจทก์ที่ว่าเมตาให้น้ำหนักกับรายได้และเวลาที่ผู้ใช้อยู่บนแพลตฟอร์มมากกว่าความปลอดภัย

เมตาโต้แย้งว่าความพยายามด้านความปลอดภัยของบริษัทถูกบิดเบือน โดยในเดือนพฤษภาคม บริษัทเผยแพร่บนบล็อกทางการว่าได้พัฒนาระบบยืนยันอายุด้วยปัญญาประดิษฐ์เพื่อลบบัญชีผู้ใช้อายุต่ำกว่า 13 ปี ขยายการป้องกันสำหรับบัญชีวัยรุ่น และเพิ่มฟีเจอร์แจ้งเตือนผู้ปกครอง ส่วนในเดือนกรกฎาคม บริษัทเปิดเผยมาตรการปิดกั้นโฆษณาที่แสวงหาประโยชน์จากเด็กเพิ่มเติมด้วย

คดีนี้เป็นความต่อเนื่องจากคำให้การในชั้นศาลก่อนหน้านี้ที่ประเด็นการรับมือผู้ใช้อายุต่ำกว่า 13 ปีบนอินสตาแกรมและความรับผิดด้านการออกแบบแพลตฟอร์มกลายเป็นจุดชี้ขาด ฝ่ายโจทก์พยายามใช้เอกสารภายในและคำให้การพิสูจน์ว่าเมตารับรู้ความเสี่ยงต่อเยาวชนแต่ยังคงออกแบบแพลตฟอร์มเช่นเดิม ขณะที่เมตาโต้แย้งว่าเอกสารภายในถูกหยิบมาโดยขาดบริบท

ประเด็นหลักของคดีนี้ไม่ใช่เนื้อหาที่ผู้ใช้โพสต์เอง แต่เป็นวิธีที่แพลตฟอร์มแสดงเนื้อหาและกระตุ้นปฏิกิริยาของผู้ใช้ หากศาลยอมรับแนวทางนี้ อาจส่งผลกระทบต่อบริษัทโซเชียลมีเดียอื่นที่เผชิญคดีลักษณะเดียวกัน อย่างยูทูบ(YouTube) ติ๊กต็อก(TikTok) และสแนป(Snap) ด้วยเช่นกัน

คดีในรัฐนิวเม็กซิโกเป็นตัวอย่างที่ความเสี่ยงเหล่านี้กลายเป็นตัวเลขจริงแล้ว กระทรวงยุติธรรมรัฐนิวเม็กซิโกระบุเมื่อวันที่ 7 สิงหาคมว่า ความรับผิดรวมของเมตาในคดีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็น 942 ล้านดอลลาร์ ซึ่งประกอบด้วยค่าปรับทางแพ่งที่คณะลูกขุนเคยพิจารณาไว้ก่อนหน้า 375 ล้านดอลลาร์ และเงินเยียวยาที่ศาลเพิ่มเติมอีก 567 ล้านดอลลาร์

ศาลในคดีนิวเม็กซิโกยังสั่งให้เมตาดำเนินมาตรการปรับโครงสร้างเป็นเวลา 5 ปีด้วย อย่างไรก็ตาม คำตัดสินดังกล่าวไม่มีผลบังคับใช้อัตโนมัติกับคดีที่โอ๊คแลนด์ เนื่องจากเป็นกระบวนการแยกต่างหากที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคของรัฐ กฎหมาย COPPA และความรับผิดด้านการออกแบบแพลตฟอร์ม

ในสหรัฐฯ การถกเถียงเรื่องกำกับดูแลแพลตฟอร์มหลังจากที่ความเป็นไปได้ของค่าปรับ 1.4 ล้านล้านดอลลาร์ในคดีความปลอดภัยเยาวชนของเมตาถูกหยิบยกเป็นประเด็นสำคัญในการพิจารณาคดีหลักยังคงดำเนินต่อไปทั้งในชั้นศาลและกระบวนการออกกฎหมาย

คดีที่โอ๊คแลนด์คาดว่าจะใช้เวลาพิจารณาราว 6 สัปดาห์ ขั้นตอนที่เหลือจะเน้นไปที่ว่าฝ่ายโจทก์สามารถพิสูจน์ความเชื่อมโยงระหว่างการออกแบบแพลตฟอร์มกับความเสียหายที่เกิดขึ้นได้หรือไม่ และฟีเจอร์ปกป้องเยาวชนของเมตาจะมีน้ำหนักต่อการตัดสินความรับผิดทางกฎหมายมากน้อยเพียงใด

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: AP, สำนักงานอัยการสูงสุดแห่งรัฐแคลิฟอร์เนีย, Reuters/Investing.com, กระทรวงยุติธรรมรัฐนิวเม็กซิโก, Fortune