เงินร้อนไหลออกคริปโตอิหร่าน! ถอนจากโนบิเท็กซ์พุ่ง 700% หลังสหรัฐฯ-อิสราเอลโจมตีทางอากาศ

เมื่อสหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่ม ‘โจมตีทางอากาศ’ ใส่อิหร่าน ปรากฏว่าธุรกรรมถอนคริปโตจาก โนบิเท็กซ์(Nobitex) ซึ่งเป็น ‘แพลตฟอร์มซื้อขายคริปโต’ รายใหญ่ที่สุดของอิหร่าน พุ่งขึ้นอย่างรุนแรงจนถูกมองว่าเป็นสัญญาณ ‘เงินร้อนไหลออก’ หรือกระแส ‘หลบหนีทุน’ ออกจากระบบการเงินแบบดั้งเดิมสู่โลกดิจิทัล

บริษัทวิเคราะห์บล็อกเชนสัญชาติอังกฤษ ‘เอลลิปติก(Elliptic)’ ระบุว่า ทันทีที่การโจมตีทางอากาศเริ่มขึ้นเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา ในเวลาไม่กี่นาที ปริมาณธุรกรรม ‘ออกจากแพลตฟอร์ม’ ของโนบิเท็กซ์พุ่งขึ้นสูงสุดถึงราว 700% เมื่อเทียบกับระดับปกติ สะท้อนแรงเทขายและโอนย้ายสินทรัพย์ดิจิทัลอย่างเร่งด่วนจากฝั่งผู้ใช้งานในประเทศ

เอลลิปติกให้ข้อมูลว่า การเคลื่อนไหวครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการ ‘ขายหนีตื่นตระหนก’ แต่เป็นรูปแบบที่ดูเหมือนผู้ใช้ในอิหร่านนำเงินสกุลท้องถิ่นคือ ‘เรียล’ ไปแปลงเป็น ‘สินทรัพย์ดิจิทัล’ แล้วรีบโอนออกจากแพลตฟอร์มไปยัง ‘วอลเล็ตภายนอก’ ที่ไม่ต้องผ่านระบบธนาคาร การเคลื่อนย้ายแบบกระเป๋าต่อกระเป๋าเช่นนี้อยู่ใน ‘พื้นที่สีเทา’ ของกฎเกณฑ์การเงินดั้งเดิม จึงถูกตีความว่าเหตุปะทะทางภูมิรัฐศาสตร์ครั้งนี้ ทำให้ ‘คริปโต’ ถูกใช้เป็นช่องทางเลี่ยงการควบคุมเงินทุนอีกครั้ง

โนบิเท็กซ์ถือเป็นศูนย์กลางของ ‘โครงสร้างพื้นฐานสินทรัพย์ดิจิทัลในอิหร่าน’ โดยมีผู้ใช้งานมากกว่า 11 ล้านบัญชี เอลลิปติกประเมินว่าเฉพาะในปี 2025 แพลตฟอร์มนี้รองรับปริมาณเทรดคริปโตราว 7.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 10.05 ล้านล้านเรียล (คำนวณที่อัตรา 1 ดอลลาร์ = 1,466 เรียล) จึงถูกมองเป็น ‘แกนหลัก’ ของตลาดคริปโตภายในประเทศ แต่ในอีกด้าน โนบิเท็กซ์ก็ตกอยู่ภายใต้การจับตาของนานาชาติอย่างต่อเนื่อง จากข้อสงสัยเรื่องความเชื่อมโยงทางการเงินกับ ‘กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม(IRGC)’

ย้อนกลับไปเมื่อเดือนมกราคมปีนี้ เอลลิปติกเคยเผยแพร่รายงานที่ ‘ตั้งข้อสังเกต’ ว่า ธนาคารกลางอิหร่านอาจใช้โนบิเท็กซ์เป็น ‘กลไกเสริม’ ในการป้องกันการอ่อนค่าของสกุลเงินเรียล รายงานดังกล่าวชี้ว่า ในช่วงที่ค่าเงินอ่อนแรงอย่างหนัก แพลตฟอร์มนี้อาจทำหน้าที่คล้าย ‘กันชน’ ดูดซับแรงเทขายและบรรเทาความปั่นป่วนในตลาดเงินภายในประเทศ

เมื่อเริ่มไล่ตามเส้นทางการไหลของเงินคริปโตที่ถูกถอนออกในรอบล่าสุด เอลลิปติกพบว่า ‘บางส่วน’ ถูกโอนไปยังแพลตฟอร์มซื้อขายคริปโตในต่างประเทศ โดยแพลตฟอร์มเหล่านี้เคยมีประวัติรับ ‘ปริมาณการโอนจากอิหร่าน’ ในระดับสูงอยู่ก่อนแล้ว ‘ความคิดเห็น’ ผู้เชี่ยวชาญมองว่าทุกครั้งที่ความเสี่ยงสงครามทวีความรุนแรง นักลงทุนท้องถิ่นมักเลือกย้ายสินทรัพย์ไปนอกระบบภายในประเทศ ทั้งในรูปคริปโตและบัญชีต่างแดน การเคลื่อนย้ายคราวนี้จึงสอดคล้องกับพฤติกรรมเดิมที่เคยปรากฏ

เอลลิปติกยังระบุว่า ‘รูปแบบ’ การไหลออกอย่างฉับพลันจากโนบิเท็กซ์แบบนี้เกิดขึ้นแล้วหลายครั้งตั้งแต่ต้นปี ตัวอย่างชัดที่สุดคือเมื่อวันที่ 9 มกราคม ช่วงที่ภายในอิหร่านเกิดการประท้วงครั้งใหญ่ควบคู่ไปกับมาตรการ ‘ตัดอินเทอร์เน็ต’ จากฝั่งรัฐบาล ในช่วงที่สัญญาณอินเทอร์เน็ตถูกตัด ปริมาณการถอนคริปโตลดลงอย่างรวดเร็ว แต่หลังจากนั้นการถอนยังคงดำเนินต่อไปในระดับที่ต่ำลง ‘ความคิดเห็น’ บางฝ่ายตั้งข้อสงสัยว่า ผู้ใช้บางส่วนอาจมีช่องทางเข้าถึงสินทรัพย์บนแพลตฟอร์ม แม้ระบบจะอยู่ในสภาพกึ่ง ‘ออฟไลน์’ ก็ตาม

อีกหนึ่งปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้ยอดถอนพุ่งซ้ำแล้วซ้ำเล่า คือการประกาศ ‘มาตรการคว่ำบาตรเพิ่มเติม’ จากสหรัฐฯ ในแต่ละครั้ง เอลลิปติกชี้ว่า ทุกครั้งที่มีข่าวการคว่ำบาตรใหม่หรือความตึงเครียดทางทหารเพิ่มขึ้น จะเห็นรูปแบบคล้ายกันคือ ผู้ใช้หันมาใช้คริปโตในฐานะ ‘ทางเลือกสำรอง’ สำหรับย้ายและเก็บรักษาทรัพย์สินนอกเหนือจากระบบธนาคารปกติ

ในมุมมองของตลาดโลก คำถามคือ การไหลออกอย่างรุนแรงจากโนบิเท็กซ์รอบนี้จะเป็นเพียง ‘เหตุการณ์ชั่วคราว’ ที่เกิดจากข่าวสงคราม หรือจะนำไปสู่ ‘การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง’ ด้านการเคลื่อนย้ายทุนของชาวอิหร่านในระยะยาว ยิ่งความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ทวีสูงขึ้นเท่าไร หน่วยงานกำกับดูแลและบริษัทวิเคราะห์บล็อกเชนในหลายประเทศก็ยิ่งเร่ง ‘เข้มงวดการติดตาม’ เส้นทางเงินดิจิทัลมากขึ้นเท่านั้น

สุดท้าย แพลตฟอร์มซื้อขายคริปโตอย่างโนบิเท็กซ์ รวมถึง ‘การเคลื่อนไหวบนเชน’ (on-chain) ที่เกี่ยวข้องกับอิหร่าน จะยังคงถูกตรวจสอบในระดับละเอียดถี่ถ้วนมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อจับสัญญาณว่า ‘คริปโต’ กำลังถูกใช้เป็นเครื่องมือหลบหนีทุนและคว่ำบาตรในระดับใด ท่ามกลางปมขัดแย้งระหว่างประเทศที่ยังไม่มีทีท่าว่าจะคลี่คลายในเร็ววัน