AI การแพทย์บกพร่อง AMA ผลักดันกฎหมายกำหนดความรับผิดเมื่อผู้ป่วยเสียหาย

สมาคมการแพทย์อเมริกัน (American Medical Association, AMA) ผลักดันกฎหมายระดับรัฐบาลกลางและรัฐ เพื่อกำหนดให้บริษัทรับผิดชอบเมื่อข้อบกพร่องของผลิตภัณฑ์ AI ทางการแพทย์ทำให้ผู้ป่วยได้รับความเสียหาย แม้แพทย์จะใช้ผลิตภัณฑ์ตามวัตถุประสงค์และใช้ดุลยพินิจทางคลินิกอย่างเหมาะสม

AMA ระบุในประกาศอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 10 ว่าจะผลักดันกฎหมายดังกล่าว โดยข้อเสนอครอบคลุมการกำหนดความรับผิดทางกฎหมายต่อความเสียหายจากผลิตภัณฑ์บกพร่อง รวมถึงการให้บริษัททำประกันและเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์

AMA เสนอให้คุ้มครองแพทย์จากความรับผิดฐานประมาทเลินเล่อทางการแพทย์ หากผู้ป่วยได้รับความเสียหายทั้งที่แพทย์ใช้ผลิตภัณฑ์ AI ตามวัตถุประสงค์และใช้ดุลยพินิจทางคลินิกอย่างเหมาะสม ส่วนข้อผิดพลาดจากผลิตภัณฑ์บกพร่องควรเป็นความรับผิดของผู้จัดหา ผู้ผลิต และผู้จัดจำหน่าย

กรณีที่โรงพยาบาล ระบบบริการสุขภาพ หรือบริษัทประกันกำหนดให้ใช้ผลิตภัณฑ์ใดผลิตภัณฑ์หนึ่งจะพิจารณาแยกต่างหาก หากผลิตภัณฑ์นั้นทำงานผิดพลาดจนผู้ป่วยได้รับความเสียหาย ข้อเสนอระบุให้องค์กรที่กำหนดการใช้ผลิตภัณฑ์ร่วมรับผิดกับผู้จัดหา AI

AMA ยังเรียกร้องให้บริษัท AI ทำประกันความรับผิดในวงเงินที่เหมาะสม และเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับข้อจำกัดและประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ รวมทั้งผลักดันกฎหมายห้ามบริษัทโอนความรับผิดจากความล้มเหลวของผลิตภัณฑ์ไปให้แพทย์หรือสถานพยาบาลผ่านข้อสัญญา

AMA ระบุว่าเครื่องมือ AI ควรใช้ภายใต้คำสั่งของแพทย์ผู้รักษา ส่วนเครื่องมือที่ใช้วินิจฉัย สั่งยา หรือจัดการการรักษาควรมีข้อมูลที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ เพื่อแสดงความปลอดภัยและประสิทธิผล

AMA เรียกร้องให้มีกฎหมายคุ้มครองแพทย์จากความรับผิดเมื่อเลือกไม่ใช้ AI หรือไม่ทำตามคำแนะนำของ AI โดยมีเป้าหมายให้ดุลยพินิจทางคลินิกที่เป็นอิสระของแพทย์ได้รับความคุ้มครอง ไม่ว่าจะใช้ AI หรือไม่ก็ตาม

กรอบความรับผิดด้าน AI ทางคลินิกที่ AMA เผยแพร่เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม แบ่งบทบาทของผู้พัฒนา องค์กรที่นำระบบมาใช้ และแพทย์ เอกสารระบุว่าผู้ป่วยควรมีช่องทางขอการเยียวยา และความรับผิดอาจซ้อนทับกันระหว่างหลายฝ่าย

ผู้พัฒนามีหน้าที่จัดการผลิตภัณฑ์และความเสี่ยงที่ควบคุมได้ ส่วนองค์กรที่นำระบบมาใช้ เช่น สถานพยาบาล มีหน้าที่คัดเลือก ติดตั้ง จัดการ และติดตามผลิตภัณฑ์

แพทย์รับผิดชอบต่อการตัดสินใจทางคลินิกที่ตนสามารถใช้ได้จริง AMA เสนอให้แยกบทบาทของผู้พัฒนา องค์กรที่นำระบบมาใช้ และบุคลากรในสถานพยาบาล แต่ยอมรับว่าความรับผิดอาจไม่ได้อยู่กับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงฝ่ายเดียว

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ (Food and Drug Administration, FDA) ระบุว่า ณ เดือนกันยายน 2026 มีอุปกรณ์การแพทย์ที่ใช้ AI มากกว่า 1,600 รายการได้รับอนุญาตให้จำหน่ายในสหรัฐฯ FDA กำกับผลิตภัณฑ์ที่ใช้ AI ซึ่งเข้าข่ายเป็นอุปกรณ์การแพทย์ตามระดับความเสี่ยง ไม่ได้กำกับ AI โดยทั่วไป

การได้รับอนุญาตให้จำหน่ายอุปกรณ์ และการกำหนดว่าใครต้องรับผิดทางแพ่งเมื่อผู้ป่วยได้รับความเสียหาย เป็นคนละประเด็น ข้อเสนอของ AMA กล่าวถึงหลักเกณฑ์การแบ่งความรับผิด ซึ่งแยกจากการกำกับดูแลผลิตภัณฑ์

AMA และสหพันธ์คณะกรรมการการแพทย์แห่งรัฐ (Federation of State Medical Boards, FSMB) เผยแพร่รายงานจากเวทีเสวนาร่วมเมื่อวันที่ 12 รายงานเสนอให้กำหนดบทบาทของคณะกรรมการการแพทย์ระดับรัฐ หน่วยงานกำกับดูแลของรัฐบาลกลาง ผู้พัฒนา AI และแพทย์ให้ชัดเจนขึ้น พร้อมระบุว่าการปรับปรุงระบบกำกับดูแลและความรับผิดในสถานพยาบาลเป็นประเด็นที่ต้องดำเนินการต่อ

ยังไม่มีความเห็นโดยตรงจากบริษัท AI สถานพยาบาล หรือกลุ่มผู้ป่วยต่อข้อเรียกร้องด้านกฎหมายนี้ ส่วนรายงานจากเวทีเสวนาร่วมก็ไม่ได้กำหนดแนวทางแบ่งความรับผิดแบบใดแบบหนึ่ง แต่เสนอประเด็นสำหรับการหารือเพิ่มเติม

ประกาศของ AMA เมื่อวันที่ 10 ไม่ได้ระบุหมายเลขร่างกฎหมายหรือกำหนดการผลักดัน ดังนั้นข้อเสนอนี้ยังอยู่ในขั้นเรียกร้องให้มีการออกกฎหมาย และยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ความรับผิดที่ใช้ในปัจจุบัน