CFTC แบนอดีตซีอีโอเซลเซียสตลอดชีวิต ตอกย้ำคดีหลอกลวงนักลงทุนวิกฤตคริปโตปี 2022

แพลตฟอร์มกู้ยืมคริปโต ‘เซลเซียส(Celsius)’ กลับมาเป็นข่าวอีกครั้ง หลัง ‘อเล็กซ์ มาชินสกี(Alexander Mashinsky)’ อดีตซีอีโอถูกหน่วยงานกำกับดูแลสหรัฐลงดาบเพิ่ม สั่ง ‘ห้ามยุ่งเกี่ยวตลาดตลอดชีวิต’ ต่อจากโทษทางอาญาที่ได้รับไปก่อนหน้า ตอกย้ำข้อสรุปว่ามีการ ‘หลอกลวงนักลงทุน’ ในช่วงวิกฤตปี 2022 และยกระดับมาตรการจัดการให้รุนแรงยิ่งขึ้น

คำสั่งครั้งนี้ถูกมองว่าเป็น ‘ภาคต่อ’ ของเหตุล่มสลายของเซลเซียส หนึ่งในเหตุการณ์สัญลักษณ์ของวิกฤตคริปโตปี 2022 ที่ทำให้ความเชื่อมั่นต่อตลาดสินทรัพย์ดิจิทัลสั่นคลอน หน่วยงานกำกับดูแลจึงใช้โอกาสนี้ส่งสัญญาณชัด ว่าจะเดินหน้า ‘คุมเข้ม’ และเน้น ‘คุ้มครองผู้ลงทุน’ อย่างเคร่งครัด

เมื่อวันพฤหัสบดี (เวลาท้องถิ่น) สำนักงานคณะกรรมการกำกับการซื้อขายสัญญาล่วงหน้าของสหรัฐ หรือ ‘CFTC’ ออกแถลงการณ์ระบุว่า ได้มีคำสั่งห้าม ‘อเล็กซ์ มาชินสกี’ เข้าร่วมทำธุรกรรมหรือดำเนินธุรกิจใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับตลาดสินค้าโภคภัณฑ์และตราสารอนุพันธ์ที่อยู่ภายใต้การกำกับของ CFTC โดยเด็ดขาด ทำให้เขาถูกปิดประตูออกจากตลาดที่ CFTC ดูแลอย่างถาวร

คำสั่งนี้ไม่มีการปรับเพิ่มเป็นตัวเงิน แต่เมื่อพิจารณารวมกับโทษทางอาญาที่ศาลตัดสินไปก่อนหน้าแล้ว ก็เท่ากับว่า ‘มาชินสกี’ ถูกผลักออกจากระบบการเงินอย่างสิ้นเชิง ตามรายงาน คำสั่งดังกล่าวถูกบันทึกอย่างเป็นทางการในศาลแขวงนิวยอร์กตอนใต้ในวันเดียวกัน และได้รับการลงนามรับรองจากผู้พิพากษาแล้ว

ด้าน CFTC ระบุในแถลงการณ์ว่า มาชินสกีและเซลเซียส “ให้ข้อมูลเท็จเกี่ยวกับความปลอดภัย ผลตอบแทน และสถานะการปฏิบัติตามกฎระเบียบของแพลตฟอร์ม” ทำให้ลูกค้าหลายแสนรายถูก ‘ชักจูงด้วยข้อมูลที่บิดเบือน’ โครงสร้างธุรกิจโดยรวมจึงถูกมองว่าเป็น ‘รูปแบบฉ้อโกง’ ที่อาศัยภาพลักษณ์ความน่าเชื่อถือมาดึงดูดเงินฝากคริปโตจากผู้ใช้

ประเด็นที่ CFTC ชี้เป้าโดยตรง คือเหตุการณ์ช่วงตลาดคริปโตดิ่งลงในปี 2022 ขณะที่ภายในเซลเซียสเผชิญการขาดทุนอย่างหนักและปัญหาสภาพคล่องรุนแรง แต่ภายนอกยังคงโฆษณาและสื่อสารว่าทรัพย์สินของลูกค้ามีความปลอดภัย และแพลตฟอร์มยังสร้างผลตอบแทนได้ตามปกติ ‘คำอธิบายไม่ตรงกับความจริง’ ในช่วงเวลานั้น กลายเป็นหลักฐานสำคัญที่นำไปสู่การตัดสินลงโทษ

เซลเซียสถือเป็นหนึ่งในกรณีศึกษาหลักของการล้มของแพลตฟอร์มคริปโตแบบรวมศูนย์(CeFi) ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องกับการล่มของผู้เล่นรายใหญ่อื่น ๆ ในปีเดียวกัน เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ความเชื่อมั่นของผู้ลงทุนต่อบริการกู้ยืมและฝากคริปโตแบบรวมศูนย์ ‘สั่นคลอนอย่างหนัก’ และจุดชนวนให้หน่วยงานกำกับดูแลในหลายประเทศหันมาตรวจสอบโมเดลธุรกิจลักษณะนี้อย่างจริงจัง

ก่อนหน้านี้ ในคดีอาญา มาชินสกียอมรับผิดในข้อหาฉ้อโกงและถูกศาลพิพากษาจำคุก 12 ปี พร้อมทั้งสั่งให้ชำระค่าปรับประมาณ 50,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 7.7 ล้านบาท) และคืนเงินจำนวน 48 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 739.7 ล้านบาท) ให้แก่ผู้เสียหาย ‘คำสั่งจาก CFTC รอบล่าสุด’ จึงไม่ได้มุ่งเพิ่มโทษทางการเงิน แต่เน้นไปที่การตัดสิทธิ์เข้าร่วมในตลาดการเงินที่มีการกำกับอย่างเบ็ดเสร็จ

‘ความคิดเห็น’ ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายการเงินในสหรัฐบางรายมองว่า การแบนถาวรลักษณะนี้ คือสัญญาณว่าทางการต้องการป้องกันไม่ให้ผู้บริหารที่เคยมีประวัติฉ้อโกงกลับเข้ามามีบทบาทในระบบอีก และยังใช้เป็น ‘ตัวอย่างเชิงสัญลักษณ์’ ให้ผู้บริหารแพลตฟอร์มคริปโตรายอื่นเห็นถึงความเสี่ยงหากมีการบิดเบือนข้อมูลต่อลูกค้า

กรณีเซลเซียสยังถูกยกขึ้นมาพูดถึงบ่อยครั้งในบริบทของ ‘ความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง’ ของบริการการเงินคริปโตแบบรวมศูนย์ ไม่ว่าจะเป็นการใช้เลเวอเรจสูง การนำสินทรัพย์ของลูกค้าไปลงทุนต่อโดยขาดความโปร่งใส หรือการไม่เปิดเผยงบดุลและสถานะสภาพคล่องอย่างสม่ำเสมอ หลังเหตุการณ์นี้ หลายประเทศ รวมถึงสหรัฐ เดินหน้าปรับกฎเพื่อเน้น ‘การคุ้มครองผู้ใช้’ เข้มข้นขึ้น เช่น การกำหนดให้เปิดเผยความเสี่ยงอย่างชัดเจน การแยกทรัพย์สินลูกค้าออกจากงบของบริษัท และการขอใบอนุญาตสำหรับบริการสินทรัพย์ดิจิทัลเฉพาะทาง

‘ความคิดเห็น’ ในมุมตลาด คำสั่งแบนถาวรมาชินสกีของ CFTC น่าจะถูกใช้เป็น ‘บรรทัดฐาน’ สำหรับคดีในอนาคตที่เกี่ยวข้องกับแพลตฟอร์มคริปโตที่ให้ผลตอบแทนสูงผิดปกติหรือใช้กลยุทธ์การตลาดที่อาจทำให้ผู้ลงทุนเข้าใจคลาดเคลื่อน นอกจากจะเป็นการปิดฉากบทบาทของมาชินสกีในตลาดแล้ว ยังเป็นข้อความเตือนชัดเจนถึงผู้เล่นรายอื่นว่า การละเลยความโปร่งใสและการสื่อสารที่ตรงไปตรงมาอาจต้องแลกด้วย ‘การถูกขับออกจากตลาดตลอดชีวิต’

ในภาพใหญ่ เหตุการณ์นี้ตอกย้ำทิศทางว่า ‘ตลาดคริปโต’ กำลังเดินหน้าเข้าสู่ยุคที่กฎเกณฑ์ชัดเจนขึ้น และหน่วยงานกำกับพร้อมจะแทรกแซงอย่างเข้มข้นเพื่อฟื้นฟูความเชื่อมั่นของนักลงทุน ระดับ ‘โทษสูงสุด’ อย่างการห้ามเข้าร่วมตลาดแบบถาวร อาจกลายเป็นเครื่องมือมาตรฐานที่ถูกใช้มากขึ้นหากยังมี ‘เคสฉ้อโกง’ คล้ายเซลเซียสโผล่ขึ้นมาในอนาคต